West-Brabant wil beter voorbereid zijn voor als het misgaat in kerncentrale
Inwoners van West-Brabant maken zich amper nog zorgen over de kerncentrale in het Belgische Doel. Wel zou een meerderheid willen oefenen voor het geval er toch iets mis gaat, want ze weten nu niet goed wat ze moeten doen. Dat blijkt uit een onderzoek dat Omroep Brabant samen met streekomroep ZuidWestTV liet uitvoeren onder bijna 500 inwoners in het westen van de provincie.
De kerncentrale ligt net boven Antwerpen op iets minder dan 6 kilometer van de grens met Brabant. Vooral de dorpen Ossendrecht en Putte in de gemeente Woensdrecht liggen op een steenworp afstand van de kerncentrale. Maar ook Bergen op Zoom en Roosendaal bevinden zich binnen een straal van 30 kilometer.
Doel kwam in het verleden vaak in het nieuws door kleinere incidenten, onder meer veroorzaakt door betonrot, haarscheurtjes en sabotage. Deze incidenten bleken achteraf niet gevaarlijk voor de omgeving. Maar met de ramp in Tsjernobyl altijd in het achterhoofd, zorgden ze wel voor veel aandacht en zorgen over de veiligheid van de centrale. Inwoners en bestuurders vroegen zo'n tien jaar geleden meerdere malen om opheldering en zagen de oude reactoren liever sluiten.
Dat sentiment is nu danig gekanteld. Veel mensen ervaren de kerncentrale over de grens inmiddels als een 'ver-van-mijn-bed-show', zo blijkt uit het onderzoek. Driekwart van de ondervraagden voelt zich over het algemeen veilig. Zeven van de tien geënquêteerden weten ook niet wat ze moeten doen bij een mogelijk incident.
"Als je de hele dag moet stilstaan bij de gevaren die je omringen, heb je geen leven."
“Dit verbaast ons niet. Onderzoek naar risicogevoelens leert ons dat mensen pas echt openstaan voor informatie als er iets in hun nabije omgeving gebeurt. Dit is een instinctieve reactie want als je de hele dag moet stilstaan bij de gevaren die je omringen, heb je geen leven”, zegt woordvoerder Marieke van Wijk van de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant.
Tussen 2022 en 2025 zijn drie van de vier kernreactoren in Doel definitief stilgelegd. Vorig jaar werd besloten om Doel 4 nog tot 2035 in gebruik te houden om de stroomvoorziening bij onze zuiderburen op peil te houden.
De kans op een ernstig incident wordt door de meeste ondervraagden in de veiligheidsenquête inmiddels als klein ingeschat. Toch worden de mogelijke gevolgen van een incident wel serieus genomen. Bijna zes op de tien respondenten denken dat de impact van een ongeluk zeer ernstig kan zijn voor de regio. Voor betrouwbare informatie luisteren inwoners vooral naar de Veiligheidsregio.
Marieke van Wijk: “Dat is fijn om te horen, maar ook nuttig. In onzekere situaties vallen mensen terug op personen en instanties die ze vertrouwen. Zonder vertrouwen is effectieve communicatie niet mogelijk. In onze communicatie proberen we altijd zo feitelijk en eerlijk mogelijk te zijn. Met andere woorden: een betrouwbare partner te zijn. Ook voor media, uiteraard, omdat media ons verlengstuk naar de inwoners zijn.”
Volgens de woordvoerder blijkt uit eigen onderzoek ook dat mensen de veiligheidsregio en, meer in het bijzonder, de brandweer zien als de betrouwbaarste partners tijdens impactvolle gebeurtenissen.
In het veiligheidsonderzoek valt verder op dat de eigen voorbereiding op een noodsituatie beperkt is. Meer dan de helft van de ondervraagden heeft geen enkele maatregel getroffen, zoals een noodpakket of jodiumpillen. In geval van een incident zegt ruim 70 procent te wachten op instructies van de overheid of hulpdiensten.
"Burgerhulpverlening nemen we zeker mee in onze oefeningen."
Er is wel duidelijk draagvlak voor verbetering. Meer dan 80 procent van de respondenten vindt dat er oefeningen moeten komen over wat te doen bij een incident. Ook geeft twee derde aan waarschijnlijk deel te nemen aan zo’n bijeenkomst.
Volgens de woordvoerder Van Wijk worden er door hulpdiensten regelmatig operationele oefeningen gehouden voor stralingsincidenten. Verder ziet zij in een crisissituatie een belangrijke rol weggelegd voor burgerhulpverleners. Dat zijn gewone burgers die vrijwillig hulp bieden bij een calamiteit.
“De realiteit is dat de overheid de samenleving niet geheel kan ontzorgen. Uit onderzoek blijkt dat mensen spontaan burgerhulp verlenen bij een omvangrijk incident. Onze rol is om dit zoveel mogelijk te ondersteunen. Het fenomeen burgerhulpverlening en hoe hier zo goed mogelijk op aan te sluiten nemen we zeker mee in onze oefeningen.”
Omroep Brabant heeft ook de directie van de kerncentrale om een reactie gevraagd. Woordvoerder Nele Scheerlinck laat desgevraagd weten dat hiertoe op korte termijn geen mogelijkheden zijn.
Wel benadrukt ze dat de kerncentrales in Doel en Tsjernobyl op geen enkele manier met elkaar zijn te vergelijken: "Het gaat om een andere technologie met een radicaal andere veiligheidscultuur in een ander tijdperk en een compleet andere geografische, politieke en maatschappelijke context."
Tsjernobyl-ramp 1986
De kernramp van Tsjernobyl vond plaats op 26 april 1986, in de toenmalige Sovjet-Unie (nu Oekraïne). Tijdens een veiligheidstest ging het mis in een reactor. Er volgde een explosie. Radioactieve stoffen kwamen vrij en verspreidden zich over grote delen van Europa, ook in onze provincie.
Naast directe slachtoffers, onder wie medewerkers van de centrale en brandweermensen, moesten tienduizenden mensen in de omgeving worden geëvacueerd. Een groot deel van het gebied rondom de centrale is tot op de dag van vandaag onbewoonbaar.
De ramp geldt nog altijd als de zwaarste kernramp ooit, met langdurige gevolgen voor mens en milieu. Omroep Brabant maakt in samenwerking met streekomroep ZuidWestTV een serie verhalen rondom deze historische gebeurtenis nu precies veertig jaar geleden.
