Wereldproject in Tsjernobyl: stalen koepel door Brabantse broers gebouwd
Het is een van de meest indrukwekkende bouwprojecten ter wereld: de gigantische roestvrijstalen koepel die in 2016 over de verwoeste kernreactor in Tsjernobyl, Oekraïne werd geplaatst. De sarcofaag moet de radioactieve straling voor zeker honderd jaar binnenhouden. Aan de bouw en verplaatsing van de enorme constructie zit een Brabants tintje.
De Oosterhoutse broers Ad en Kees de Rijk werkten destijds bij het Nederlandse bedrijf Mammoet en waren jarenlang betrokken bij de bouw en verplaatsing van de enorme constructie. “Hoe groter, hoe mooier. Dit was écht een jongensdroom die uitkomt”, vertelden de broers in december 2016 trots tegen Omroep Brabant.
De stalenstolp van Ad en Kees was de tweede sarcofaag die over de kerncentrale werd geplaatst. De oude betonnen sarcofaag die direct na de kernramp in 1986 door Sovjet-arbeiders over de centrale werd gelegd, begon namelijk jaren later af te brokkelen. Een tweede milieuramp dreigde.
De sarcofaag van 260 meter breed, 110 meter hoog en 165 meter lang werd op afstand gebouwd. De constructie van 38 miljoen kilo werd vervolgens centimeter voor centimeter naar zijn definitieve plek geschoven. Daarmee werd een gapende nucleaire wond gedicht. De boog, zoals Mammoet het noemt, is het grootste beweegbare object dat ooit door mensen is gebouwd.
"De Domtoren past erin, de Markthal van Rotterdam ook."
“Je kunt je niet voorstellen hoe groot dat ding is. De Domtoren past erin, de Markthal van Rotterdam ook. Negen voetbalvelden kun je er zo in kwijt. Het is echt gigantisch”, beschreef Kees de enorme boog.
Voor Ad de Rijk, die in 2016 al decennia in het vak zat, was het project een absoluut hoogtepunt. "Een project dat zo uniek is in de wereld, daar heb jij aan bijgedragen. Je ziet nu opeens geen kerncentrale meer als je daar loopt, dat hele ding is gewoon weg. Dat is toch bijzonder?"
Bekijk hieronder het interview uit 2016:
Het verplaatsen van de koepel gold als een van de meest complexe operaties ooit in de civiele techniek. Het hele project kostte zeker 2,1 miljard euro en is door de internationale gemeenschap gefinancierd.
Hoewel de sarcofaag op veilige afstand van de reactor werd gebouwd, moesten de broers zich in het gebied wel strikt aan veiligheidsprotocollen houden.
"We hadden constant stralingsmeters bij ons", vertelde Ad. "Na elke dienst van vier weken kregen we een bodyscan. Elke twee maanden moesten we onze ontlasting inleveren en ieder jaar moesten we een strenge medische keuring ondergaan."
Kees: "Als je je aan de regels hield, was het niet extreem gevaarlijk. Maar je moet natuurlijk niet de bossen inlopen. Of champignons kopen van de buren. Je moet zelf op blijven letten."
"We hebben er een Brabants feestje van gemaakt."
"Yes, we hebben het voor elkaar gekregen'', juichte de Oekraïense president Petro Porosjenko op 29 november 2016 toen de klus geklaard was. Porosjenko vergeleek het bouwwerk met de Eiffeltoren en het Vrijheidsbeeld, omdat het zo'n bijzonder stuk techniek is.
Ook voor de Oosterhoutse broers was het een reden om het te vieren. “Daar hebben we ter plekke gewoon een goed Brabants feestje van gemaakt.”
Het interview met Kees en Ad de Rijk is in 2016 gepubliceerd. Tijdens het interview was Kees al ernstig ziek. De commercieel directeur van Mammoet overleed in 2017 op 63-jarige leeftijd. De voltooiing van de overkoepeling van de kerncentrale in Tsjernobyl was de laatste mijlpaal in zijn carrière.
Tsjernobyl-ramp (1986)
De kernramp van Tsjernobyl vond plaats op 26 april 1986, in de toenmalige Sovjet-Unie (nu Oekraïne). Tijdens een veiligheidstest ging het mis in een reactor. Er volgde een explosie. Radioactieve stoffen kwamen vrij en verspreidden zich over grote delen van Europa, ook in onze provincie.
Naast directe slachtoffers, onder wie medewerkers van de centrale en brandweermensen, moesten tienduizenden mensen in de omgeving worden geëvacueerd. Een groot deel van het gebied rondom de centrale is tot op de dag van vandaag onbewoonbaar. De ramp geldt nog altijd als de zwaarste kernramp ooit, met langdurige gevolgen voor mens en milieu.
Omroep Brabant maakt in samenwerking met streekomroep ZuidWest een serie verhalen rondom deze historische gebeurtenis nu precies veertig jaar geleden.
Sarcofaag
De beschermende koepel over de kerncentrale van Tsjernobyl is in 2025 in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne tijdens een drone-aanval beschadigd geraakt. Volgens het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) functioneert de sarcofaag hierdoor niet volledig meer. Volledige restauratie is noodzakelijk om de langdurige nucleaire veiligheid te waarborgen.