Oude kerkbanken omgebouwd tot bar: kerk transformeert tot dorpshuis
Al bijna een jaar staat de Sint Luciakerk in Steensel in de steigers. Het geluid van hamers, boren en zagen galmt door het oude gebouw, terwijl bouwvakkers af en aan lopen. De monumentale kerk, die drieënhalf jaar geleden met een laatste eredienst werd gesloten, krijgt een nieuwe bestemming als dorpshuis. Een plek waar de karakteristieke bogen, glas-in-loodramen en het altaar behouden blijven, maar dan in een modern jasje.
Het kerkgebouw is eerst helemaal uitgekleed, van de altaarruimte tot de preekstoel, om daarna weer langzaam te worden opgebouwd. "Over ieder detail is nagedacht, want je wilt de authenticiteit behouden. Maar tegelijkertijd moet het aan de hedendaagse eisen voldoen", zegt voorman Maarten. Hij is nauw betrokken bij de metamorfose en weet iedere spijker te zitten.
Aan weerszijden van de kerk zijn er nieuwe ruimtes gekomen, die plek gaan bieden aan een dansvloer en de keuken met koelruimte. Ook is er een hele kelder onder het gebouw uitgegraven, een gigantische klus die uiterste voorzichtig moest worden uitgevoerd om te voorkomen dat de muren zouden scheuren of zelfs inzakken. In de kelder komen de toiletten en de technische ruimte.
"Er komt een lift die de bezoekers naar boven kan brengen, waar we een vergaderruimte realiseren", zegt Geert Coppens, oud-voorzitter van gemeenschapshuis De Höllekes. Zijn beide kinderen zijn in de kerk gedoopt. "Ja, er ligt hier een mooi stukje geschiedenis."
Het project is een kwestie van een lange adem en uiterste zorgvuldigheid. Want bij zo'n monumentale transformatie komt heel wat kijken, zoals een verplicht flora- en faunaonderzoek. Wat bleek? In de muren van de kerk huisde een hele zwerm zeldzame vleermuizen.
"Dat heeft ons wel de nodige kopzorgen bezorgd", lacht projectleider Cathelijn van den Boogaard. "De diertjes moesten eerst naar een andere plek verhuizen voordat überhaupt met de verbouwing kon worden begonnen. In een straal van 800 meter rond de kerk hebben we vleermuiskasten geplaatst waar ze nu tijdelijk verblijven. De bedoeling is dat ze uiteindelijk gewoon weer terugkeren."
"We hebben heel wat kauwgom weggekrabd onder de kerkbanken."
Trots zijn ze op het hergebruik van de oude kerkbanken. Het onverwoestbare eikenhout vormt straks de grote bar, waar iedereen een biertje kan drinken bij de toog. "We hebben eerst hele plakkaten kauwgom onder de banken vandaan moeten krabben", lacht de oud-voorzitter van de Höllekes. "Die zaten er al heel wat jaren op!"
"Straks loop je hier gewoon weer binnen voor een potje biljart, een bak koffie of een gezellige dansavond. Afscheid nemen van een overledene kan hier ook. En er wordt een plekje gereserveerd voor een kapel waar je een kaarsje kunt aansteken.”
Momenteel wordt gewerkt aan de installaties en de afwerking van het voormalige godshuis. Aan het plafond komen isolerende platen die sprekend op robuuste houten planken lijken. Ze zijn gemaakt van vilt, met een geluiddempende werking, zodat omwonenden geen hinder hebben als er een feestje in het nieuwe gemeenschapshuis is.
"Het is het laatste zetje dat nog moet gebeuren", zegt Nico van Gisbergen, directeur van het aannemersbedrijf dat het project uitvoert. Het liefst komt hij iedere week een kijkje nemen. "Omdat het zo'n prachtig, uitdagend project is", zegt hij met een warme glans in de ogen. “Het mooie is dat het altijd een plek van en voor het dorp is geweest - en dat ook gewoon blijft”, vindt Nico. “Je ziet vaak dat kerken worden omgebouwd tot appartementen. Mooi, maar alleen voor mensen die het kunnen betalen. Hier in Steensel houden ze het juist voor iedereen toegankelijk."
Bij de Höllekes staan ze popelen om te verhuizen. "Het is een enorm verschil met het huidige dorpshuis, dat echt z'n beste tijd heeft gehad", weet Geert. De Luciakerk gaat naar verwachting in het derde kwartaal van dit jaar open voor de dorpelingen, en biedt dan onderdak aan ruim vijftig stichtingen en verenigingen.
Kerken krijgen nieuwe functie
Steeds meer kerken verliezen hun religieuze functie en worden omgebouwd tot woningen, culturele voorzieningen of andere commerciële ruimtes. Aanleiding zijn teruglopende bezoekersaantallen en de hoge onderhoudskosten van kerkgebouwen. Enkele voorbeelden:
- De Sint Josephkerk in Den Bosch werd omgebouwd tot een evenementengebouw
- De Petruskerk in Vught is nu een bibliotheek en ontmoetingscentrum
- De Bernadettekerk in Helmond huisvest een supermarkt
- De Sint-Willibrorduskerk in Veldhoven is voorzien van een klimwand, waar mensen kunnen sporten
- De Petrus en Pauluskerk in Dinteloord biedt plek aan 27 appartementen
