Brabant herdenkt de doden, onder meer vanuit Kamp Vught
4 mei is Nationale Dodenherdenking. Ook in Brabantse dorpen en steden worden de slachtoffers herdacht die vielen door oorlog, terreur en onderdrukking sinds de Tweede Wereldoorlog. Dat gebeurt vooral bij monumenten, van Bergen op Zoom tot Boxmeer, of op beladen plekken met een gruwelijke geschiedenis, zoals voormalig concentratiekamp Vught. Omroep Brabant was bij de jaarlijkse herdenking daar en zond de bijeenkomst maandagmiddag rechtstreeks uit op televisie en Brabant+.
In de Tweede Wereldoorlog zaten in concentratiekamp Vught ruim 32.000 mensen gevangen, omdat ze Joods waren, omdat ze in het verzet zaten of om andere redenen. In het kamp zijn 751 gevangenen vermoord of overleden. Het kamp was open van januari 1943 tot begin september 1944.
Tegenwoordig is het een museum met een informatiecentrum onder de naam Nationaal Monument Kamp Vught. Op het terrein wordt jaarlijks op 4 mei stilgestaan bij deze gebeurtenissen.
Programma
De herdenking werd maandagmiddag om 14.00 uur geopend door directeur Jeroen van den Eijnde. Daarna was het woord aan dichter, performer en spoken-word artiest Djé-Rimo, die opgroeide in Vught en een Molukse achtergrond heeft.
De eerste hoofdspreker was Chantal van Nijkerken-De Haan, de burgemeester van Vught. In haar toespraak kwam ook haar persoonlijke betrokkenheid bij de Tweede Wereldoorlog aan bod.
Zangeres ‘Do’ uit Valkenswaard zong vervolgens. Daarna vertelden vanuit het publiek drie aanwezigen kort waarom zij bij de herdenking zijn.
Anna van Zoest kwam daarna aan het woord. Zij is directeur van de Atlantische Commissie. Haar oma, Gisela Wieberdink-Söhnlein, redde Joodse kinderen, maar werd opgepakt en in Vught gevangen gezet en later gedeporteerd.
Bloemen
Do zong daarna opnieuw, waarna de kranslegging en twee minuten stilte volgden, gevolgd door een reeks kransleggingen en een kort defilé langs de binnenkant van de prikkeldraadomheining, eindigend in een hoek achter het crematorium.
Daar konden bezoekers hun bij binnenkomst ontvangen bordje met portret en naam van een van de 751 slachtoffers van Kamp Vught in het gras steken. Achter het crematorium, bij de ‘asputten’, werden bloemen gelegd.
De ceremonie was live te volgen vanaf 14.00 uur bij Omroep Brabant Televisie en op Brabant+.
Wat is de nationale dodenherdenking?
Op 4 mei om 20.00 uur is het twee minuten stil. Treinen en auto’s stoppen even, vlaggen hangen halfstok. Bij het monument op de Dam in Amsterdam is er een nationale plechtigheid met de koning. Bekend is ook het klokgelui voor omgekomen verzetsmensen op de Waalsdorpervlakte. Tot in de kleinste dorpen zijn er bijeenkomsten.
De oudste dodenherdenkingen dateren al van augustus 1945 in Moerstraten en oktober 1945 in Waalre. De eerste landelijke herdenking was in 1946. Die ging toen alleen nog over de slachtoffers uit het verzet. In de jaren daarna werd de herdenking uitgebreid met andere slachtoffergroepen, zoals Joden, Roma en Sinti. Vanaf 1961 kwamen daar ook Nederlandse militairen en burgers in Nederlands-Indië bij die daar omkwamen.
Het Nationaal Comité 4 en 5 mei organiseert de herdenking en legt op de eigen website uit over wie de herdenking gaat.
'Tijdens de Nationale Herdenking herdenken we allen – burgers en militairen – die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord; zowel tijdens de Tweede Wereldoorlog en de koloniale oorlog in Indonesië, als in oorlogssituaties en bij vredesoperaties daarna. De Holocaust, oorlogsgeweld, terreur en onderdrukking hebben in onze samenleving diepe sporen achtergelaten. Alle herinneringen en emoties komen samen tijdens de Nationale Herdenking.'
Naast de landelijke 4 mei-herdenking zijn er in Brabant jaarlijks overal lokale dodenherdenkingen in de herfst. Het grootste deel van de provincie is in september, oktober en november 1944 bevrijd.
