Wie krijgt het de komende vier jaar voor het zeggen in jouw gemeente? Die kwestie wordt momenteel in alle Brabantse gemeenten uitgevochten aan de onderhandelingstafels. En hoewel het niet altijd zo lijkt, kan ook de lokale politiek hard en lelijk zijn. Want ieder hard bevochten onderhandelingsresultaat kan de verhoudingen in de gemeenteraad jarenlang in zijn greep houden. Een blik op de een aantal lokale coalitieonderhandelingen in Brabant.

De grote, klassieke bestuurderspartijen lijken het wederom in de grote steden voor het zeggen te krijgen. Combinaties van GroenLinks-PvdA (straks PRO), CDA, VVD en D66 onderhandelen momenteel in Eindhoven (zonder VVD), Breda (zonder CDA) en Den Bosch (zonder CDA, met Rosmalens Belang).

In Tilburg zijn alle vier nodig voor een meerderheid. Daar mislukte een onderhandelingspoging tussen Lijst Smolders Tilburg (LST) en VVD, D66 en CDA. GroenLinks-PvdA (of PRO) was de grote verliezer, maar is na de LST de grootste en mocht aanschuiven.

Na een periode met een links college waait er in Helmond straks een rechtse wind. Helder Helmond won flink en gaat nu samen met VVD, CDA, Lokaal Sterk en D66 werken aan een bestuursakkoord. Helder Helmond wilde de deur voor Forum voor Democratie openhouden, maar uiteindelijk werd toch voor D66 gekozen.

Geen onderhandelingen
In slechts drie gemeenten wordt momenteel niet onderhandeld. Dat heeft verschillende redenen. In Hilvarenbeek loopt de verkenningsfase nog; daar werd de VVD de grootste na jaren als enige oppositiepartij. Van de overige twee partijen, CDA en HOI Werkt, is er slechts één nodig voor een meerderheid.

In de gemeente Reusel-De Mierden behield de lokale partij Samenwerking Reusel-De Mierden een absolute meerderheid van de zetels. Daardoor was de formatie snel afgerond: samen met het CDA vormt de partij al het college.

Raadsbreed akkoord
In Best schudde grote nieuwkomer Best-Anders voor en door Bestenaren de verhoudingen in de raad op. De partij werd uit het niets de grootste. De houding van de Best-Anders, die bijvoorbeeld vond dat de waarnemend burgemeester was gekomen om een azc door te drukken, kon niet op waardering rekenen van de overige partijen. Die willen graag een raadsbreed akkoord sluiten.

In zo’n akkoord maken alle partijen in de raad afspraken over de besluiten die de komende periode genomen worden. Er is dan geen sprake van een coalitie en oppositie. Best-Anders ziet daar niets in. Informateur Yvo Kortmann heeft alle partijen eerst de opdracht gegeven om aan de onderlinge verhoudingen te werken.

In Veldhoven en Waalre werd er in de afgelopen vier jaar ook met een raadsbreed akkoord gewerkt. Beide gemeenteraden willen dat nu weer. 

Bestuursakkoord
In Heeze-Leende werkten de partijen de vorige periode samen aan een bestuursakkoord. Dat is een akkoord tussen de partijen die samen het college vormen. De partijen wilden dat opnieuw doen, maar PRO Heeze-Leende is afgehaakt. De partij vindt dat zij als tweede grootste partij recht heeft op een wethouderspost, maar krijgt die niet.

PVV-wethouders?
Nog nooit leverde de radicaal-rechtse PVV een wethouder. Daar lijkt nu verandering in te komen. Zowel in Steenbergen als in Rucphen adviseerde de informateur een coalitie met de PVV erin.

Of dat in Rucphen gaat gebeuren, lijkt nog de vraag. Daar zou ook het CDA onderdeel moeten gaan uitmaken van de coalitie, maar officieel raadt het CDA lokale afdelingen af om met de PVV samen te werken. Lokale afdelingen mogen dit wel zelf bepalen.

Formatiezomer
In verreweg de meeste gemeenten is een coalitie in zicht. De komende weken wordt er gezocht naar kandidaat-wethouders en wordt er gesleuteld aan akkoorden. Uitzonderingen daargelaten mag je in de zomer verwachten dat jouw gemeente een nieuwe coalitie heeft. 

Bekijk de uitslag van de verkiezingen in jouw gemeente hieronder op de kaart of klik hier.