Het Rijk wist al maanden dat Moerdijk weg moet: ‘Schokkend en respectloos’
De betrokken ministeries concludeerden het al in maart 2025: het opheffen van het dorp Moerdijk is de beste optie voor alle partijen. Dat blijkt uit documenten die Omroep Brabant in handen heeft na een verzoek om inzage in alle relevante stukken (een Woo-verzoek). De gesprekken met inwoners van Moerdijk moesten op dat moment nog beginnen, hen werd de keuze voorgelegd om wel of niet ‘om het dorp heen’ te werken.
Het nieuws zorgt voor verontwaardiging in het dorp. "Als het Rijk in maart deze conclusie al trok, hebben we nooit een eerlijke kans gehad op een alternatief", reageren inwoners.
Omroep Brabant vroeg meerdere documenten op over de besluitvorming rond de toekomst van het dorp Moerdijk. Hieruit wordt duidelijk wat de rol was van de verschillende betrokken partijen, en wanneer wat precies besloten is.
'Slopen’
‘Op termijn lijkt amoveren (slopen, red.) niet alleen de beste optie voor het Rijk, maar ook voor de regionale leefbaarheid’, zo staat te lezen in een beslisnota van het Rijk, verstuurd op 27 maart 2025 en tot stand gekomen met goedkeuring van alle betrokken ministeries.
Inmiddels weten we dat veel partijen er zo over denken, maar de timing van deze stelling is bijzonder: in maart 2025 moest het participatietraject waarin inwoners van het dorp hun zegje konden doen nog beginnen. Hen werden twee opties voorgehouden. Bouwen ten oosten van het huidige industrieterrein, daar waar nu het dorp ligt, of ten zuidoosten van het industrieterrein waardoor het dorp waarschijnlijk kan blijven.
Het nut van participatie
Door wat er in de nota staat lijkt het erop dat inwoners eigenlijk geen echte inspraak hadden. Pim Meijer van de Dorpstafel Moerdijk was betrokken bij de vele inspraakavonden met bewoners, hij zegt: “Als het Rijk in maart 2025 deze conclusie al trok, is het hele participatietraject over voorwaarden bij de zoekrichtingen zinloos en voor de bühne geweest, zijn de provincie en de gemeente nooit serieus genomen, en hebben we – zonder hiervan op de hoogte te zijn – nooit een eerlijke kans gehad op een alternatief.” Hij noemt de gang van zaken 'schokkend' en ‘ronduit respectloos’.
*De hele reactie van de Dorpstafel lees je onder dit artikel.
De gemeente Moerdijk ziet dat anders. “De participatie ging niet over het kiezen van een ontwikkelrichting. Met inwoners is gesproken over welke gevolgen de twee zoekrichtingen hebben voor hen en wat er voor hen geregeld moet worden, mocht één van de zoekrichtingen daadwerkelijk worden gekozen. Kortom: de participatie ging over het formuleren van randvoorwaarden”, stelt een woordvoerder. Die kort daarna benadrukt nog niet op de hoogte te zijn geweest van de notitie van maart.
‘Verdienen een eerlijk verhaal’
Voor Meijer van de Dorpstafel Moerdijk is die uitleg onvoldoende. “Participatie over randvoorwaarden is in dat geval voor de bühne, want alleen bij de keuze voor zoekrichting oost moet het dorp wijken. Kortom: als het Rijk vóór vaststelling van de laatste twee zoekrichtingen al een keuze had gemaakt, heeft alles daarna weinig tot geen betekenis gehad.”
Het lezen van de nota roept emoties op bij Meijer. “Als Dorpstafel hebben wij ons altijd constructief en respectvol opgesteld in het proces, en dat zullen we blijven doen. Maar het lezen van dit soort passages roept bij ons en bij de inwoners van ons dorp gevoelens van boosheid, verdriet en achterdocht op, en het zorgt ervoor dat het vertrouwen in het proces en de overheden nog verder afneemt. Moerdijkers verdienen een eerlijk verhaal.”
Het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) wilde niet inhoudelijk reageren op vragen van Omroep Brabant.
*Reactie Dorpstafel Moerdijk.
De Dorpstafel Moerdijk kwam met een uitgebreide reactie op het nieuws. Die lees je hier helemaal:
Als Dorpstafel hebben we kennisgenomen van de interne beslisnota van het Rijk (27 maart 2025) die uit het Woo-verzoek beschikbaar is gekomen. Over een aantal passages uit deze nota verbazen wij ons in hoge mate en een aantal andere passages vinden we ronduit schokkend.
We verbazen ons erover om te lezen dat het Rijk zichzelf niet als hoofdveroorzaker ziet van de druk op onze leefomgeving. Zonder de opgaven vanuit het Rijk zou het voortbestaan ons dorp namelijk niet ter discussie staan. We lezen ook dat het cruciaal is dat inwoners de denkrichting steunen waarin het dorp moet verdwijnen, en dat het alleen dan een bespreekbare denkrichting is. Van steun voor deze denkrichting is onder inwoners nooit sprake geweest en die gaat er ook nooit komen. Dat is in alle gesprekken met het Rijk duidelijk gemaakt. Daarmee moet het Rijk inmiddels zelf concluderen dat verdwijnen van het dorp een onbespreekbare denkrichting is, zoals het zelf schrijft in deze beslisnota.
Daarnaast schrijft het Rijk dat het de belangen van de bewoners altijd in ogenschouw heeft gehouden. Dat is absoluut niet wat inwoners hebben ervaren, wat we met deze open brief in EW magazine ook duidelijk benadrukken,
We vinden het schokkend om te lezen dat het Rijk al in maart 2025 concludeert dat ons dorp niet kan blijven bestaan als we de nationale opgaven moeten realiseren. De beslisnota is geschreven vóórdat de laatste twee zoekrichtingen überhaupt zijn vastgesteld, en in die tijd (maart 2025) is geen enkel contact geweest met inwoners. Als het Rijk in maart 2025 deze conclusie al trok, is het hele participatietraject over voorwaarden bij de zoekrichtingen zinloos en voor de bühne geweest, zijn provincie en gemeente nooit serieus genomen, en hebben we – zonder hiervan op de hoogte te zijn – nooit een eerlijke kans gehad op een alternatief. Daarnaast is het ronduit respectloos naar inwoners toe dat meer dan een jaar na deze conclusie nog niemand vanuit het Rijk hier open en eerlijk over heeft gecommuniceerd.
Als inwoners is ons door de overheden meermaals voorgehouden dat de opgave alléén in Moerdijk kan landen, en nergens anders mogelijk is. In deze beslisnota lezen we dat het verplaatsen van de opgave naar een andere plek beperkt mogelijk is. Dat is iets anders dan onmogelijk, en dat geeft ons het gevoel dat de opgave er doorgedrukt wordt in Moerdijk ten koste van ons dorp, terwijl andere mogelijkheden – ook al zijn die beperkt – niet als serieus alternatief zijn overwogen. Het gaat hier over het voortbestaan van ons dorp en wij willen hier niet weg. Elke andere optie moet tot in het laatste detail zijn uitgezocht en overwogen. Dat is het minste dat de overheid aan ons verplicht is.
Tot slot vinden we het schokkend om te lezen dat het 380Kv station – waarvan het havenbedrijf heeft aangegeven dat dit eigenlijk het enige is dat zij nodig heeft – binnen de hekken kan worden gerealiseerd; ook al zou dit technisch moeilijk inpasbaar zijn. Tegen inwoners uit Moerdijk is altijd gezegd dat er binnen de hekken geen ruimte is voor het realiseren van de opgave. Wij concluderen hiermee dat er geen eerlijke communicatie is geweest naar ons als inwoners vanwege het economisch belang van de overheden en het havenbedrijf.
Als Dorpstafel hebben wij ons altijd constructief en respectvol opgesteld in het proces, en dat zullen we blijven doen. Maar het lezen van dit soort passages roept bij ons en bij de inwoners van ons dorp gevoelens van boosheid, verdriet en achterdocht op, en het zorgt ervoor dat het vertrouwen in het proces en de overheden nog verder afneemt. Moerdijkers verdienen een eerlijk verhaal. Wij willen dat ons dorp blijft bestaan, en wij willen dat de overheid er alles aan doet om ervoor te zorgen dat dit lukt. Dat gevoel hebben we nu niet.
Ondertussen in Moerdijk
Hoe leef je zo normaal mogelijk verder wanneer je te horen hebt gekregen dat het dorp waar je al jaren woont, of misschien zelfs geboren bent, moet verdwijnen? In de maandelijkse serie Ondertussen in Moerdijk, te zien op Brabant+, volgen we enkele inwoners en laten hun dagelijkse leven zien. De serie is gratis en zonder account te bekijken.