Grafkruizen gesneuvelde bevrijders zijn weer thuis, 'dit doet je wat'
De geallieerde soldaten Harry, George, Frank en Joe sneuvelden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze kregen een tijdelijk metalen veldkruis op hun graf. Ruim tachtig jaar later doken de kruizen weer op bij Tonnie Ebben uit Groeningen. Maandag droeg hij de unieke historische voorwerpen over aan het bezoekerscentrum van de oorlogsbegraafplaats in Bergen op Zoom: “Ik heb er goed voor gezorgd en nu zijn ze weer terug thuis.”
“Het doet me toch wel wat”, vertelt de Groeninger terwijl hij één van de kruizen nog even stevig vasthoudt. Als eigenaar van het oorlogsmuseum Van Postzegel tot Tank in zijn woonplaats kreeg hij de metalen kruizen onlangs toevallig in zijn bezit. “Ze lagen op een schroothoop in Sint Anthonis. Gelukkig heeft iemand ze ertussenuit gehaald en ze aan het museum gegeven. Toen ik de kruizen schoon had gemaakt, zag ik dat het om iets heel bijzonders gaat.”
“De geallieerden hadden destijds hele bussels van deze metalen kruizen bij zich om hun dode kameraden te begraven."
Veldkruizen zijn uiterst zeldzaam omdat er nauwelijks exemplaren van bewaard zijn gebleven. Ze dienden als tijdelijke markeringen voor gesneuvelde militairen, die vaak kort na gevechtshandelingen her en der werden begraven. “De geallieerden hadden destijds hele bussels van deze metalen kruizen bij zich om hun dode kameraden te begraven. Ze werden in allerhaast voorzien van een naam of soms zelfs alleen van een nummer”, vertelt Tonnie.
Na de oorlog werden de lichamen verzameld en herbegraven op de militaire erevelden. De oorspronkelijke metalen kruizen verhuisden mee en stonden nog jarenlang boven de graven. Vanaf de jaren vijftig werden ze vervangen door de huidige natuurstenen grafmonumenten
De vier metalen kruizen die maandag werden overgedragen, zijn van de Engelse militairen George Davison (32), Frank Pratt (31) en Joe Flannagan (20), en Harry MacDonald (24) uit Canada. Ze maken vanaf nu deel uit van de permanente expositie in het nieuwe bezoekerscentrum, dat over twee weken opengaat voor het publiek.
“ Je moet je voorstellen dat deze kruizen boven de lichamen van soldaten stonden die nog maar net waren omgekomen."
“We zijn ontzettend blij met deze schenking van Tonnie. Het maakt het verhaal dat we hier vertellen nog tastbaarder. Je moet je voorstellen dat deze kruizen boven de lichamen van soldaten stonden die nog maar net waren omgekomen. Daarmee komt het erg dichtbij”, zegt voorzitter Giel Janssen van het bezoekerscentrum.
Tonnie: “Ik vind het mooi dat ik uitgerekend vandaag, op 4 mei, de kruizen van onze gesneuvelde bevrijders terug kan geven. Dit is tenslotte de plek waar ze thuishoren. Ik kom best nog weleens terug om ze te bekijken en misschien nog wel even te knuffelen.”
