Amerikaanse indringer bedreigt Brabantse vijvers, provincie grijpt in
Wie aan een kikker denkt, hoort waarschijnlijk meteen het onschuldige, bekende gekwaak. Toch gingen een paar maanden geleden alle alarmbellen af op het provinciehuis. Er waren sporen gevonden van de Amerikaanse stierkikker, en juist die soort wil de provincie absoluut niet in onze vijvers en poelen hebben. Daarom wordt er nu onderzoek gedaan.
We lopen over een drassig pad langs de Dommel in natuurgebied de Plateaux richting een poeltje. In dit natuurgebied bij Valkenswaard is een paar maanden geleden DNA gevonden van de Amerikaanse stierkikker.
et dier is zelf niet gezien, maar het is een zorgwekkend signaal. Deze soort heeft hier geen natuurlijke vijanden en kan daardoor ongestoord zijn gang gaan.
"Dat betekent dat hij hier het voedsel opeet van onze eigen kikkers en salamanders bijvoorbeeld. En soms staan onze eigen kikkers en salamanders ook op zijn menu. Verder kan hij ziektes met zich meebrengen, bijvoorbeeld virussen of schimmels", vertelt gedeputeerde Hagar Roijackers van de provincie.
Na een klim over een prikkeldraadhekje komen we in het moerasgebied waar het poeltje zich bevindt. Daar staat David Broek van RAVON (Stichting Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland) al klaar met een hengel, een zak en een emmer. "Ik schep water uit de vijver om watermonsters te verzamelen. Dan kunnen we controleren of er DNA van de Amerikaanse stierkikker te vinden is. Deze methode werkt heel goed. Ter illustratie: er hoeft maar één molecuul in een Olympisch zwembad te zitten, en dan kunnen we het al aantonen."
Ondertussen haalt zijn collega Jeroen van Delft een grote, glazen pot uit een plastic zak. Daarin zit hij dan, de Amerikaanse stierkikker. De soort valt op naast onze eigen Brabantse kikkers. Het dier is bijna drie keer zo groot en maakt een heel ander geluid dan we gewend zijn. Het klinkt als een loeiend rund. Daarom heette de soort voorheen de Amerikaanse brulkikker.
Hieronder kan je het geluid van de stierkikker beluisteren.
Zoals de naam al doet vermoeden, komt het dier oorspronkelijk uit de Verenigde Staten. Dat de kikker nu ook vermoedelijk in Brabant voorkomt, hebben we aan onszelf te danken. "Een bekende route is via de tuincentra. De jonge kikkers werden vroeger veel verkocht als kikkervisjes voor in de vijver. Als we vroeger hadden beseft dat het beter was geen soorten van ver in onze vijvers uit te zetten, hadden we dit kunnen voorkomen", legt Broek uit. Daarom staat het dier sinds 2016 op een Europese lijst van invasieve exoten en mag de soort niet meer verhandeld of gehouden worden in de Europese Unie.
Vanwege zijn formaat werd de stierkikker daarnaast gebruikt voor kikkerbillen. Bovendien leeft er een grote populatie van ongeveer 100.000 stierkikkers net over de grens in België. Eerder staken ze de grens al over naar Limburg en naar de regio rond Breda. "Die hebben we toen succesvol weten te elimineren", zegt Roijackers.
Hoewel de kikkers zich niet aan landsgrenzen houden, is het volgens de gedeputeerde nog niet te laat om in te grijpen. "Als je er vroeg bij bent en er alle aandacht op zet, is het mogelijk om de Amerikaanse stierkikker te elimineren. Dat is het makkelijkst bij kikkerdril en kikkervisjes. Gelukkig duurt het twee jaar voordat deze soort volwassen is. En als we toch een volwassen exemplaar tegenkomen, dan moeten we overgaan tot eliminatie via een luchtbuks."
Maar zover is het nog niet. Voorlopig wordt er nog onderzoek gedaan in het natuurgebied. Broek gebruikt een accuschroefboormachine en een slangetje om het water uit het poeltje te filteren. In het filter blijft DNA achter. De provincie laat ook later dit jaar nog monsters afnemen. Die worden opgestuurd naar een laboratorium in België. "Dan maken we onze analyse en een eliminatie- en aanvalsplan om deze gevaarlijke invasieve exoot weg te halen uit de Brabantse natuur", vertelt Roijackers.
Daarna laten we de poel achter ons en worden we bij het weglopen nog getrakteerd op een kwaakconcert van onze eigen Brabantse kikkers.
