Na vier jaar zwaait legerbaas Kooij af: 'De wereld staat in de fik' in Oirschot

Ruim vier jaar lang was generaal Gert-Jan Kooij de hoogste legerbaas in Brabant. Nu neemt hij afscheid. Als commandant in Oirschot maakte hij de grootste verandering in tijden mee. Die kwam op gang door de Russische invasie in Oekraïne. Zijn boodschap aan de troepen: "de wereld staat in de fik". Zijn manschappen namen deze slogan massaal en in koor over.

"Top dat jullie hier zijn", zegt generaal Kooij. Zijn stem galmt over de hete zandvlakte van de Oirschotse Heide. Zo'n duizend mannen en vrouwen staan deze vrijdag strak aangetreden in het gelid, omringd door pantserwagens en raketartillerie. Een drone zoemt boven het bos. Dit wilde de generaal graag: in het veld uitgezwaaid worden.

Generaal Gert-Jan Kooij werd ruim vier jaar geleden benoemd tot commandant van de 13 Lichte Brigade in Oirschot. Er lag een onzeker toekomstscenario. De brigade stond op een lijst om te worden wegbezuinigd. Dat liep totaal anders.

Focus
Op 24 februari 2022 begon Rusland de invasie van buurland Oekraïne. Een dag later ging Kooij aan de slag als hoogste baas van Oirschot en sprak hij zijn manschappen toe. "Ik heb ze gezegd: ik hoef niks te zeggen. Dit is het."

Voor Kooij vormt de 'brute illegale inval in Oekraïne' een historische ommezwaai voor de wereld en de krijgsmacht. "De aanleiding is natuurlijk vreselijk, maar vanaf dat moment kregen we een focus. De koers werd ons gratis aangeleverd."

Alarmering
Jarenlang ging alle aandacht uit naar Irak, Afghanistan en Mali. Nu verschoof die naar Oost-Europa. Een beetje zoals vroeger, maar toch anders. "In de Koude Oorlog lag de NAVO-grens midden in Duitsland, nu 1500 kilometer verderop," benadrukt Kooij.

Daar moeten Nederlandse militairen heen als het oorlog wordt. Daar oefenen ze voor. Tien dagen na alarmering moeten ze de poort uit. De stopwatch loopt alweer, want de volgende oefening barst bijna los.

Opblaastank
Het zijn ingewikkelde operaties voor duizenden militairen en veel materieel. Daarom is het bijleren, vernieuwen en verbeteren. "De brigade wordt weer aangevuld met nieuwe capaciteiten," vertelt Kooij. Pas hebben ze het eerste droneteam van de NAVO gepresenteerd.

Maar ze proberen echt van alles uit. Op de zandvlakte staat een Fennek-pantserwagen met kippengaas en kettingen, om drones tegen te houden, zoals in Oekraïne. "Die kooi is een test, een prototype nog", zegt de generaal. Ze hebben ook al een soort 'opblaastank' om de vijand te misleiden. Op Oirschot testen ze ook drones voor de bevoorrading van troepen. Kooij roept de manschappen op zich voor te bereiden. "We moeten smerig fit zijn."

Speciale gasten op deze commandowissel zijn regioburgemeesters, een provinciebestuurder en Duitse officieren van de Tiende Duitse Panzerdivision van de Bundeswehr, waar de brigade sinds 2023 onder valt, net als een Franse eenheid. "Ich danke auch den Kameraden", zegt generaal Kooij, voor hun 'Freundschaft'.

Op de open zandvlakte is de temperatuur intussen zo hoog opgelopen dat een paar militairen flauwvallen. Maar ze worden letterlijk opgevangen, even onder de bomen gezet en terug begeleid. Schietgeluiden klinken in de verte. Onophoudelijk. Er wordt gewoon geoefend, vaandeloverdracht of niet.

Dikke sigaar
Dat vaandel krijgt Stefan Linders, uit Gassel bij Grave. Hij is ook generaal. Laatst nog in een bureaufunctie. "Dat is wel even wennen", lacht hij, want hij mag meteen een maand mee op oefening. Zijn stijl? "In rust en kalmte klaarmaken voor inzet."

En dan is het moment gekomen om uitgezwaaid te worden. Eerst klinkt nog het mineurslied van de genie, met muziekkapel Johan Willem Friso. Dan klimt Kooij bovenop een Fennek-gevechtswagen, met een dikke sigaar in de mond. Al rondrijdend klinkt er onophoudelijk applaus, terwijl een drone een rookgordijn legt.