Dit zijn de nieuwe trucjes voor online oplichting: slimmere smoezen en AI in Brabant

Criminelen gebruiken allerlei nieuwe smoezen en trucjes: nepberichten over nieuwe betaalmethodes zoals Wero, datingtrucs en zelfs AI om stemmen en beelden na te maken. Fraude-expert Pepijn Slappendel waarschuwt: “Ze spelen in op wat mensen geloven.”

Het overkwam een 35-jarige vrouw uit Udenhout. Zij dacht een rekening van haar creditcardmaatschappij te betalen, maar gaf onbewust haar gegevens aan een fraudeur. Die installeerde vervolgens haar digitale betaalpas op zijn eigen telefoon.

Het is een van de nieuwe trucs die criminelen tegenwoordig gebruiken. Daarbij spelen ze vaak in op de onwetendheid van consumenten. Volgens fraude-expert Pepijn Slappendel maken criminelen momenteel bijvoorbeeld veel misbruik van de overgang van iDEAL naar Wero.

“Veel mensen weten niet wat dat precies betekent”, zegt hij. Juist die verwarring wordt uitgebuit: via nepberichten worden slachtoffers overgehaald om geld over te maken of hun gegevens te delen.

Beleggingsfraude en datingtrucs lopen door elkaar
Beleggingsfraude blijft sterk in opkomst. Volgens de fraude-expert zetten criminelen steeds vaker in op zogenoemde exclusieve investeringsplatformen. 'Kom op ons exclusieve beleggingsplatform, wij verslaan de crypto', is volgens hem een veelgebruikte insteek. Slachtoffers worden daarmee verleid om geld te investeren in bedrijven of platforms die niet bestaan.

Ook datingfraude verandert van vorm. Vroeger draaide om het om emotionele verhalen waardoor mensen geld overmaakten naar een oplichter. Nu verschuift het richting beleggingsfraude. 

“Je ziet dan een jong gastje van twintig in een Lamborghini rijden,” zegt Slappendel. “Die zegt: ik ben aan het beleggen en ik heb een speciaal platform waar ik veel geld mee verdien.” Zo worden slachtoffers verleid om zelf mee te doen en uiteindelijk geld te investeren bij een fraudeur.

Nepstemmen en AI-beelden maken fraude steeds realistischer
Volgens Slappendel is een volgende stap in oplichting al zichtbaar in het buitenland. In meerdere Europese landen zouden criminelen steeds vaker gebruikmaken van stemacteurs en AI-technologie om slachtoffers te misleiden en geld af te troggelen. "Stemmen en beelden kunnen worden nagebootst, en die AI-modellen worden steeds verder doorontwikkeld.”

Volgens hem wordt het extra risicovol doordat mensen steeds meer persoonlijke geluids- en beeldfragmenten online delen. Daardoor worden AI-scenario’s realistischer, zoals een telefoontje of videogesprek van iemand die lijkt op je kind en om geld vraagt. “Je vertrouwt wat je hoort en ziet, maar met AI is dat niet meer vanzelfsprekend.”

Tegelijkertijd benadrukt hij dat dit soort gerichte AI-aanvallen nog niet vaak voorkomen, omdat ze individueel moeten worden gemaakt. Op dit moment wordt daarom vaker gewerkt met beroemdheden, want die beelden kunnen makkelijker opnieuw gebruikt worden.

Chatbots op phishingwebsites
Een andere zorgwekkende ontwikkeling is het gebruik van chatbots op phishingwebsites. Daarmee kunnen criminelen direct in gesprek met hun slachtoffer. "Dat wekt vertrouwen, maar eigenlijk ben je met de oplichter zelf aan het chatten."

Het wordt extra gevaarlijk als fraudeurs niet zelf de gesprekken voeren, maar een gefraudeerde chatbot inzetten die námens hen het woord doet. “Dan zou zo’n systeem tegelijk honderden mensen benaderen”, legt hij uit. Zo kan fraude in de toekomst op veel grotere schaal plaatsvinden.

Oplichters passen hun trucs aan per leeftijdscategorie
Waar phishing en online fraude vroeger vooral gericht was op ouderen, ziet Slappendel dat criminelen hun aanpak steeds slimmer afstemmen op verschillende leeftijdsgroepen. “Ze springen in op trends en op wat mensen graag willen geloven.”

Volgens hem worden jongeren actief verleid met aanbiedingen die te mooi zijn om waar te zijn. Denk aan populaire trends zoals de zogenoemde Labubu-hype, waarbij schaarse of gewilde producten worden gebruikt in nepadvertenties of scams om snel geld te verdienen of gegevens te ontfutselen.

Lastiger te herkennen, maar één signaal blijft belangrijk
Phishing wordt steeds moeilijker te herkennen, maar volgens Slappendel hebben veel scams één overeenkomst: urgentie. Fraudeurs proberen slachtoffers ervan te overtuigen dat ze direct actie moeten ondernemen, bijvoorbeeld omdat een rekening betaald moet worden of een account gevaar loopt. “Je wordt niet zo snel onverwachts benaderd om grote bedragen over te maken”, zegt hij. “Dan moeten er direct alarmbellen afgaan.”

Slappendel wijst er op dat de Fraudehelpdesk een actueel overzicht bijhoudt van lopende phishingcampagnes en valse berichten. “Daar zie je goed welke campagnes op dit moment actief zijn."