Door jarenlange strijd heeft dit plein al een eeuw zijn eigen kermis in Tilburg

Zes jaar lang hebben bewoners en ondernemers van het Besterdplein in Tilburg geknokt om kermis naar hun plein te krijgen. Door die jarenlange strijd maakt het plein inmiddels al een eeuw onlosmakelijk deel uit van de grootste kermis van de Benelux. Wat begon als een kinderkermis, is uitgegroeid tot een nostalgische kermis voor jong en oud.

Het is een begrip in Nederland en de omliggende landen: de kermis in Tilburg. Vele pleinen staan ieder jaar weer volgestampt met attracties en alleen al het bezoeken van al die pleinen is een dagtaak. Hoe oud de kermis precies is, weet eigenlijk niemand. Maar de geschiedenis van dit volksvermaak gaat minimaal 460 jaar terug in de tijd, zo blijkt uit een archiefstuk uit 1567 waarin de kermis voor het eerst wordt genoemd.

"Vaak zijn kermissen verbonden met de kerk, maar dat is in Tilburg niet het geval. Hoogstwaarschijnlijk is het begonnen als een boerenoogstfeest. Het werd gehouden in september of oktober, dat is oogsttijd", zegt oud-verslaggever van het Brabants Dagblad en kermiskenner Lauran Wijffels.

Spaanse griep
Ondanks dat Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) neutraal blijft, heeft die strijd wel grote gevolgen voor Tilburg. Grote groepen Belgische vluchtelingen overspoelen de stad en militairen staan paraat. Daar past geen kermis bij en die wordt in die jaren dan ook niet gehouden.

Ook direct na de oorlog durft het stadsbestuur het niet aan. Dat heeft alles te maken met de Spaanse griep, die miljoenen mensen in Europa het leven kost. Uit angst voor besmettingen lijkt het bestuurders geen goed plan om grote groepen mensen op straat te hebben.

Begin jaren twintig keert de kermis toch weer terug. Dat moment grijpt Vereniging Besterd's Belang aan om ook attracties naar hun plein te krijgen. Ze doen een beroep op het gemeentebestuur voor een kinderkermis, maar dat verzoek wordt afgewezen. De club blijft volharden en bestookt het college van B en W, gemeenteraadsleden en ambtenaren zes jaar lang met verzoeken.

Toenmalig burgemeester Frank Vonk de Both is er niet van overtuigd dat de bewoners van het plein achter de kermiswens zitten, maar vermoedt dat kroegbazen en winkeliers zo hun omzet willen opkrikken. Ook denkt de burgervader dat de politie niet in staat is de orde te handhaven, zo beschrijft Lauran Wijffels in zijn boek 'Achterom is het kermis', over honderd jaar kermis op het Besterdplein, dat in 2025 verscheen.

Ondanks die woorden is de gemeenteraad misschien wel klaar met de vasthoudendheid van Besterd's Belang en stemt toch in. In 1926 kunnen kinderen zich voor het eerst voor hun eigen deur vergapen aan de hippodroom, draaimolen, ponyrijbaan, zeiljachtcarrousel en een aantal eet- en snoepkramen. En het is direct een groot succes, zo tekent het Nieuwsblad van het Zuiden op. "De Besterdse kermis slaat een zeer goed figuur met een ponybaan, zeiljachtcarrousel, autotunnelvaart en hoog gaat ie..."

Wie nu een kijkje neemt op het plein, zal geen enkele attractie van toen terugvinden, op eentje na dan. De good old draaimolen!

De kermis in Tilburg is van vrijdag 17 juli tot en met zondag 27 juli.