Wim heeft 7000 emaille-spullen, maar droomt nog van één bijzondere pan
Geen sigarenbandjes of postzegels voor Wim van Heeswijk uit Erp. Emaille-spullen voor in de keuken laten het hart van deze voormalige veeboer sneller kloppen. Zevenduizend stuks heeft hij inmiddels verzameld, van de bekende oranje pan tot een zeldzame blauwe keukenset. Toch heeft hij nog steeds wensen.
De voormalige koeienstal van Wim biedt nu ruimte aan zijn liefhebberij. In zeven ruimten staat een duizelingwekkende hoeveelheid emaille keukengerei, vaak op kleur gesorteerd. "Ik wist toen ik begon met verzamelen niet dat er zoveel verschillende emaille-voorwerpen bestaan", vertelt de verzamelaar enigszins verontschuldigend.
De liefde voor emaille begon bij Wim ooit omdat hij de kleuren van de emaille-keukenspullen zo mooi vond. "Iedereen, zeker de oudere generatie, kent wel de oranje, donkergroene en wolkjesgrijze pannen en potten", begint Wim zijn verhaal. "Toen bleek dat er veel meer kleuren zijn: wit, zwart, blauw en zelfs turquoise."
"En zijn ook nog eens ondenkbaar veel verschillende voorwerpen van emaille gemaakt", gaat de verzamelaar gepassioneerd verder. "Zo heb ik een damespo en ook een letterlijke doofpot naast de gebruikelijke attributen als pannen, lepels, koffiekannen, suikerpotten, botervloten en ga zo maar door."
Wat is emaille?
Emaille bestaat al duizenden jaren, maar werd aanvankelijk vooral gebruikt voor sieraden en decoratie. Het is een harde, gladde glasachtige laag die op metaal wordt gebrand. Die laag beschermt het metaal tegen roest en maakt spullen makkelijk schoon.
Vanaf ongeveer 1850 werd geëmailleerd ijzer en staal op grotere schaal geproduceerd. Rond 1900 waren emaille pannen, kannen, kommen en andere keukenspullen heel gewoon in Nederlandse huishoudens.
Voor veel huishoudelijke producten zijn tegenwoordig materialen als plastic, roestvrij staal en coatings met kunststof in de plaats gekomen van emaille. Daardoor associeer je emaille keukenspullen vooral met vroeger, terwijl het materiaal nog volop wordt geproduceerd.
De oudste voorwerpen in zijn collectie zijn eind negentiende eeuw gemaakt. "Dit is de voorloper van de huidige barbecue", zegt Wim terwijl hij een soort grillpan op pootjes uit een schap haalt. "Deze pan uit 1897 werd op het open vuur gezet en daarop werd vlees gebakken. Het vet uit het vlees werd weer in een andere pan gegoten om daar weer iets anders in te bakken, aardappels bijvoorbeeld. Vroeger liet men niks verloren gaan", zegt Wim met diep respect.
Ondanks zijn enorme verzameling heeft Wim nog steeds wensen. "Ik zit al veertig jaar op een bijzondere pan te azen, maar de eigenaar wil die nog niet kwijt. Ik ben wel kritischer geworden. Ik wil alleen nog voorwerpen die zeldzaam zijn, dus waar er maar weinig van zijn gemaakt."
Dat die zeldzame spullen bestaan, laat Wim met enige trots zien. "Hier staat een blauwe complete keukenset. Die is alleen in het jaar 1933 gemaakt. Hij bleek te duur. Kijk, die pannen hebben een aluminium rand en handvaten. Het was toen crisis en mensen hadden geen geld voor dit soort luxe, vandaar dat deze variant maar een jaar gemaakt is."
Wat er met de verzameling van Wim gaat gebeuren wanneer hij er niet meer is, weet hij zelf ook niet. Hij heeft nog geen opvolger voor zijn persoonlijke museum in Erp. Enige troost is dat de collectie dagelijks te bewonderen is, maar dan wel alleen op afspraak.
