Waarom je niet zomaar de as van je dierbaren overal uit mag strooien
In de Efteling strooien bezoekers soms stiekem de as van overleden dierbaren uit, blijkt uit gesprekken van Omroep Brabant. Uitvaartondernemer Karen Admiraal van Buitengewoon Afscheid begrijpt wel waarom mensen hiervoor kiezen, ondanks dat het eigenlijk niet mag. "Rondom uitvaarten en crematies zijn vaak veel regels en die stellen nabestaanden soms voor lastige keuzes."
Een geliefd pretpark als laatste rustplek. Karen moet er stiekem een beetje om gniffelen als ze het hoort: "Oh dat is hartstikke illegaal", roept ze uit. "Maar ik vind het ook een beetje tof dat het gebeurt. Als iemand daarvan hield, dan is het ook wel mooi en passend als dit dan stiekem de laatste bestemming mag zijn."
Maar dat 'mag' dus niet, benadrukt Admiraal. "Het is niet de bedoeling dat je as zomaar ergens uitstrooit, daar zijn regels voor." Wie toch uitstrooit op verboden plaatsen of zonder vereiste toestemming, riskeert een boete tot vierhonderd euro.
Waar mag je as uitstrooien?
Wanneer een dierbare overlijdt en wordt gecremeerd, krijgen dierbaren de urn met as mee naar huis. Daarin is Nederland volgens Admiraal uniek ten opzichte van onze buurlanden.
De urn mag in huis blijven staan, bij een graf worden bijgezet of de as kan worden uitgestrooid. Dat mag dus niet zomaar overal, maar alleen op bepaalde plekken van de gemeente, op daarvoor bedoelde uitstrooivelden, op open zee (verder dan 22 kilometer van de kust) en soms in bossen op daarvoor aangewezen plekken.
Meestal is toestemming nodig om op andere plekken dan de eigen tuin uit te strooien, "en bijna altijd zitten er dan kosten aan verbonden", vertelt Admiraal. Zo kost het uitstrooien van as op een locatie van Natuurmonumenten ongeveer 75 euro.
Bescherming van mensen en landschap
Het uitstrooien van as mag niet zomaar overal, omdat de menselijke resten slecht kunnen zijn voor de natuur, vertelde een ecoloog van Staatsbosbeheer eerder tegen de NOS. Vaak gaat er ook een ecoloog mee. "Er wordt gekeken naar de ecologische gesteldheid en hoe druk het ergens is", zegt een woordvoerder van de Provinciale Landschappen.
Ook kan het voor sommige mensen confronterend zijn. "Het is voor andere mensen niet prettig als ze die as tegenkomen tijdens een wandeling in het bos of een bezoekje aan het attractiepark." Volgens de woordvoerder is de Efteling er simpelweg niet voor ingericht en is het onhygiënisch: "Het park moet elke dag worden schoongemaakt en onderhouden. Ook om die reden vinden we het niet passend om hier as uit te strooien."
Emotionele druk
Voor nabestaanden is het soms helemaal niet zo makkelijk om te bedenken wat ze met de as moeten doen, merkt Admiraal in haar werk. "Niet iedereen wil die urn thuis bewaren, als ze er geen plek voor weten voelen ze druk om die zo snel mogelijk te zoeken."
Volgens haar zoeken mensen daarom soms naar een plek die echt bij hun overleden dierbare past. "Als ze die dan vinden, is dat vaak een opluchting, dus ik kan me ook voorstellen dat je je dan wat minder druk maakt om de regels en de as stiekem ergens uitlaat. Ze willen het beste voor hun dierbaren."
Admiraal heeft zelf nog niet meegemaakt dat iemand haar vroeg om as in een attractiepark uit te strooien. "Ik laat weten dat het niet mag en hoop dat ze dan toch een passende oplossing vinden."
Andere bijzondere plekken waar mensen (illegaal) as uitstrooiden
Naast de Efteling krijgen ook andere attractieparken hiermee te maken. Zo was Disneyland in 2018 een heel populaire plek om as uit te strooien. Ook daar is het ten strengste verboden.
Admiraal: "Het is eigenlijk jammer dat de Efteling het niet juist omarmt, bijvoorbeeld door hier een plekje voor in te richten", tipt ze. "De Efteling ziet het nu als iets negatiefs, maar het is toch juist een mooi compliment aan het park dat deze mensen dat als laatste rustplaats willen? Laten we de mensen die we missen zichtbaarder maken."
Ook in Voetbalstadions en op tribunes van sportclubs wordt nog wel eens as uitgestrooid zonder toestemming van een club. Er zijn ook mensen die de as in een tattoo of bijvoorbeeld een sieraad of diamanten laten verwerken en zo de as altijd bij zich kunnen dragen.
In de Verenigde Staten liet een schrijver volgens CNN zijn as met een gigantisch kanon afschieten, verpakt in speciaal vuurwerk, en de bekende Marvel Comics-redacteur Mark Gruenwald wilde dat zijn as na zijn dood (in 1996) werd gemengd met de inkt van een stripboek. Marvel gaf hier gehoor aan.
