Werk en woning kwijt: zo kwetsbaar zijn arbeidsmigranten voor uitbuiting
Schimmel op de muren, afval op de grond en met te veel mensen in een onveilige woning. Het is voor sommige arbeidsmigranten de pijnlijke werkelijkheid. Toch durven ze lang niet altijd aan de bel te trekken. Ze zijn voor hun werk en woning vaak afhankelijk van dezelfde werkgever. "Angst voor verlies van werk, inkomen of huisvesting houdt veel arbeidsmigranten tegen", zegt Loes Hekkens van hulporganisatie FairWork.
Hoe slecht de huisvesting soms is, bleek vorige week bij controles van 107 locaties in Midden-Brabant. Controleurs noemden de staat van sommige woningen 'schrikbarend'. Zo lagen er grote hoeveelheden afval en zaten muren en plafonds vol schimmel. Ook troffen ze overbewoonde en brandonveilige woningen aan.
Sommige arbeidsmigranten kregen bovendien boetes voor bijvoorbeeld een lamp die bleef branden of een vuilniszak die niet snel genoeg was weggegooid. Op tientallen locaties waren daarnaast het huurcontract en arbeidscontract aan elkaar gekoppeld.
Werk en woning tegelijk kwijt
Juist die afhankelijkheid maakt arbeidsmigranten volgens FairWork kwetsbaar. Wie zijn baan verliest, kan niet alleen zijn inkomen, maar ook zijn woonruimte kwijtraken. Dat maakt de stap om over misstanden te klagen groot. "Verlies van werk en woning kan leiden tot dakloosheid." Dat arbeidsmigranten vaak op straat belanden, blijkt ook uit cijfers van het Leger des Heils en vakbond CNV. Volgens hen is inmiddels 60 procent van de dakloze mensen in Nederland arbeidsmigrant.
"Daardoor durven mensen misstanden zoals te hoge huren, slechte huisvesting of andere vormen van misbruik vaak niet te melden", zegt Hekkens. Dat heeft volgens haar ook gevolgen voor de aanpak van de problemen. "Zonder meldingen kan er niet worden gehandhaafd en gecontroleerd en blijven misstanden bestaan."
Rechten vaak niet bekend
Een ander probleem is dat arbeidsmigranten lang niet altijd weten welke rechten ze hebben. Zo spreken veel mensen de Nederlandse taal niet, kennen ze de weg in Nederland niet en krijgen ze informatie niet in hun eigen taal.
Daardoor is het ook niet vanzelfsprekend dat ze hulp weten te vinden. En zelfs als arbeidsmigranten hun rechten wél kennen, betekent dat volgens FairWork niet dat ze ervoor durven op te komen.
Arbeidsmigranten horen dezelfde bescherming te krijgen als andere werknemers. Toch gaat dat volgens FairWork in de praktijk niet altijd goed. "We zien dat mensen soms te maken krijgen met druk vanuit de werkgever, verlies van werkuren, ontslag of verlies van huisvesting", zegt Hekkens.
Hulp zoeken
Wie te maken krijgt met bijvoorbeeld hoge huren, onterechte inhoudingen op het loon of een gebrek aan privacy, kan hulp zoeken. Arbeidsmigranten kunnen onder meer terecht bij de gemeente, de Arbeidsinspectie of het Juridisch Loket. FairWork helpt arbeidsmigranten met ernstige problemen op de werkvloer en geeft in dertien talen informatie over hun rechten.
De organisatie pleit voor betere bescherming van mensen die misstanden melden, strengere handhaving en het weren van malafide werkgevers. Vooral werk en wonen moeten volgens FairWork echt van elkaar worden gescheiden. "Zolang een arbeidsmigrant zijn woning kan verliezen door het verlies van werk, blijven de risico's op uitbuiting, misbruik en dakloosheid groot."
