Wie bij deze winkel binnenloopt, gaat meestal met geld naar buiten
Met een paar boodschappentassen vol lege flessen loopt een vrouw de winkel binnen. Nog geen minuut later staat ze buiten en is ze een paar euro rijker. "Wij hebben thuis een enorme voorraad statiegeldflessen staan", vertelt ze. "Je kunt alles in één keer inleveren", reageert de tevreden gebruiker van de nieuwe Statiegeld Retourshop in Den Bosch.
De statiegeldwinkel zit nu ruim een week bij winkelcentrum De Rompert. Het is de derde in Brabant waar blikjes en flesjes niet één voor één de automaat in hoeven. Hier verdwijnen ze soms met honderd tegelijk in een speciale bulkmachine. Dat scheelt een hoop wachttijd en vieze handen, omdat blikjes vaak niet helemaal leeg zijn.
Toch moet de komst van de nieuwe winkel nog een beetje landen in Den Bosch. Een ouder stel kijkt nieuwsgierig door het raam naar binnen. "Wij wisten helemaal niet dat dit hier zat", zeggen ze verbaasd.
Even verderop zijn er al meerdere supermarkten waar statiegeldflessen kunnen worden ingeleverd. Daarom vragen sommigen zich af waarom deze extra locatie nodig is. "Ik denk niet dat het rendabel is", zegt een voorbijganger. "Eigenlijk vind ik het onnodig. Als je aan de andere kant van het winkelcentrum geparkeerd staat, loop je hier ook niet zomaar naartoe."
De retourshop is onderdeel van Verpact, de organisatie achter het Nederlandse statiegeldsysteem. Volgens Willemijn Bal van de retourshop voorziet de winkel wel degelijk in een behoefte. "Het is toegankelijker en gemakkelijker, zeker voor mensen die veel flessen en blikjes hebben verzameld."
Hoewel het op deze doordeweekse dag rustig oogt, verwacht Bal dat steeds meer mensen de weg naar de retourshop zullen vinden. "Het is nog niet helemaal bekend, maar afgelopen weekend was het al heel druk. Je hoopt natuurlijk dat er net als bij andere vestigingen, zoals in Tilburg, rijen komen te staan."
In Tilburg bestaat de winkel sinds eind april en die in Breda is er nu een maand. Er zijn nu ook plannen voor zo'n bulkwinkel voor lege statiegeldflessen en blikjes in Eindhoven. Een vader die samen met zijn zoon komt inleveren, is enthousiast. "In de supermarkt is altijd storing", vertelt hij. "Hier gaat het veel makkelijker."
Ook die supermarkten hebben volgens Willemijn Bal baat bij de komst van de winkel. "Supermarkten kunnen het niet altijd bijhouden om alles schoon te houden en ervaren de komst van deze inleverpunten als een verlichting."
Dat schoonmaken is geen overbodige luxe, ook niet in de retourshop. "Regelmatig lekken er zakken met blikjes en flessen, waardoor de vloer snel vies wordt. De machine maken we drie keer per dag schoon. Het wordt hier heel snel plakkerig", voegt Willemijn Bal toe.
Wat is het verdienmodel?
Wie zijn tas met flessen in Den Bosch leegt in het gapende gat van de hongerige bulkmachine, hoort hoe zijn flessen in razend tempo worden geteld. Na enkele seconden vraagt een machine ernaast of het statiegeld per tikkie of contant uitbetaald mag worden. Ook doneren is mogelijk.
Dit roept de vraag op: wat is het verdienmodel van een winkel die vooral geld uitbetaalt? Volgens een woordvoerder van Verpact wordt de retourshop betaald uit dezelfde geldstromen als de rest van het statiegeldsysteem. Dat geld komt deels van producenten en importeurs van drankverpakkingen en deels van statiegeld dat nooit wordt opgehaald door consumenten.
Miljoenen tekort
Dat laatste bedrag liep in 2025 op tot 129 miljoen euro. Toch betekent dat niet dat er geld overblijft. Verpact geeft aan dat de kosten van het systeem juist stijgen door investeringen in nieuwe inzamelpunten, transport en verwerking. In totaal kostte het systeem meer dan het opleverde, waardoor er over 2025 een tekort van 35 miljoen euro ontstond. Dat tekort wordt volgens de organisatie opgevangen door het opgebouwde saldo uit eerdere jaren.
Voor gebruikers van de Bossche retourshop zijn die financiële details niet belangrijk. Zij zijn vooral blij dat ze niet meer eindeloos hoeven te wachten bij een haperende automaat in de supermarkt. En als het aan Willemijn Bal ligt, weten binnenkort nog veel meer Bosschenaren de weg naar de winkel te vinden. "Als mensen eenmaal weten dat we hier zitten, komen ze vanzelf terug."
