Hier gaat een heel dorp alvast terug in de tijd: 'We zetten de klok stil'
In Terheijden zijn ze vanaf zaterdagochtend niet meer bij de tijd. De reden: in plaats van midden in de nacht werd de klok van de Sint Antonius Abtkerk zaterdagochtend alvast een uurtje teruggezet. Want waar je iPhone automatisch een uur terugspringt vanwege de wintertijd, is dat bij een metershoge kerktoren nog niet zomaar gebeurd.
Vier mannen zijn zaterdagochtend helemaal naar boven geklauterd in de Sint Antonius Abtkerk in Terheijden. Als laatste komt Leo Vermeulen boven. Hij is al twintig jaar vrijwilliger bij de kerk.
Stilzitten is er voor Vermeulen niet bij. Hij verzorgt rondleidingen in de historische kerk, hangt de vlag uit bij bijzondere gelegenheden en zorgt er samen met anderen voor dat de kerkklok bij de tijd blijft. En, net zo belangrijk, dat de kabels waaraan de gewichten van het uurwerk hangen veilig zijn.
"Losjes vasthouden. Zo ja. De kabel met vaseline insmeren", zegt Leo tegen een man die hoog in de nok van de kerk staat. De loodzware gewichten die de klok aandrijven, bungelen aan ijzeren kabels. Doordat de zwaartekracht ze langzaam naar beneden trekt, zetten ze de tandwielen van de klok in beweging.
Kabels controleren
Waar de klok normaal pas in het holst van de nacht wordt teruggezet, gaan ze in Terheijden al op zaterdagochtend terug in de tijd. Terwijl het ingewikkelde uurwerk wordt teruggedraaid, is het meteen een goed moment om de kabels na te kijken. "We hebben een keer meegemaakt dat er een gewicht (van wel honderd kilo, red.) naar beneden viel omdat de kabel brak."
Theo van der Rijk, eveneens vrijwilliger, draait met een grote ratel aan het uurwerk. Met iedere slag kruipen de gewichten weer een klein stukje omhoog. "Tijdens het smeren zetten we de klok een uur stil en daarna gaat 'ie weer aan", legt hij uit. "Maar dat betekent wel dat Terheijden vandaag een dag lang een uur achterloopt op de tijd." Hij kijkt even vragend. "Of voor? Ik moet zelf altijd even goed nadenken", lacht Theo.
Zwakste schakel
Het controleren van de kabels is belangrijk. Dat weten ze in Terheijden uit ervaring. "De kabel is net zo sterk als de zwakste schakel in een ketting", zegt Leo. "Doordat ze door katrollen lopen, slijten ze sneller dan we denken."
Inmiddels draait de klokkenkenner zijn hand er niet meer voor om om het complexe uurwerk twee keer per jaar te verzetten. "Ik doe dit al meer dan twintig jaar. Als ik kan, wil ik nog twintig jaar doorgaan", vertelt hij. "Ik blijf fit door regelmatig naar boven te gaan", zegt hij terwijl hij vanuit de nok naar beneden kijkt.
Bijzonder plekje
Leo is er maar wat trots op dat hij de kerk in Terheijden van binnen en buiten kent. "De kerk heeft een bijzonder plekje in mijn hart, vooral omdat 'ie nu weer verlicht is."
Vooral als hij even weg is geweest, prijkt de toren voor Leo trots aan de horizon. "Bij kruispunt Zonzeel zie ik dan de toren van Terheijden al in het licht staan. Dan ben ik thuis."
Ook het uitzicht over zijn dorp vanuit de kerktoren verveelt nooit. "Dat is mijn Terheijden."
