Haar man kreeg de borsten van de vrouw die hij bewonderde als maaltijd in Bergen op zoom

Ze staat te boek als een van de meest wrede plantagehouders uit de Surinaamse geschiedenis: Susanna du Plessis, dochter van een advocaat uit Bergen op Zoom. Ze zou zelfs de borsten hebben afgesneden van Alida, een tot slaaf gemaakte vrouw die in huis werkte, toen haar man daar verlekkerd naar keek. Daarna zou ze die hem als maaltijd hebben voorgezet. “Je wilde Alida’s borsten, nou hier heb je ze dan.” En daarmee werd Alida een nationale heldin en een symbool van onverzettelijkheid.

Susanna wordt in 1739 in de Surinaamse hoofdstad Paramaribo geboren. Haar vader, advocaat Salomon du Plessis uit Bergen op Zoom, en haar moeder runnen een plantage. Zoals veel Nederlanders in die tijd buiten ze tot slaaf gemaakte mensen uit om onder meer koffie en cacao te verbouwen. En ze verdienen daar goud geld mee.

Tot slaaf gemaakten hebben een ellendig bestaan. Ze moeten zwaar werk doen in de brandende zon, tijdens lange werkweken waar geen einde aan lijkt te komen. Hun huizen zijn niet meer dan vieze, stinkende houten bouwvallen en als ze iets fout doen, volgen gruwelijke lijfstraffen.

Twee huwelijken
Susanna trouwt op haar vijftiende met plantagehouder Frans Laurens Willem Grand, die Grand Plaisir runt. Na ruzie met de buren doopt hij de plantage om tot Nijd en Spijt. In 1762 overlijdt haar man en wordt zij eigenaar van de koffie- en cacaoplantage. Ze hertrouwt in 1767 met Frederik Cornelis Stolkert, maar legt in de huwelijkse voorwaarden vast dat Nijd en Spijt van haar is en blijft.

Haar tweede man houdt nogal van vrouwen en piest tot grote ergernis van Susanna regelmatig naast het potje. Ook mishandelt hij haar. Op een dag wordt het Susanna allemaal te veel, als Frederik verlangend naar de boezem van Alida staart. Volgens het verhaal neemt Susanna op gruwelijke wijze wraak op haar man. Ze snijdt de borsten van Alida af, stooft ze en zet ze haar man voor als maaltijd.

Het stel scheidt in 1783 en Susanna verhuist naar een huis aan het Onafhankelijkheidsplein in Paramaribo. Dat huis bestaat nog steeds en heet Huis Du Plessis. Maar daarmee stopt haar wreedheid niet. Zo zou ze een kind van een tot slaaf gemaakte vrouw, dat maar niet wilde ophouden met huilen, net zo lang onder water hebben gehouden tot het verdronk.

Waarheid of wraak
Of de verhalen over Susanna kloppen, is maar de vraag. Historisch onderzoek heeft daar geen duidelijkheid in kunnen brengen. Susanna’s vader en de toenmalige gouverneur van Suriname lagen nogal overhoop met elkaar. Het zou best kunnen dat de gouverneur uit wraak dit soort verhalen over de dochter van zijn vijand naar buiten bracht. Ook is het niet ondenkbaar dat Susanna’s tweede man dat deed, eveneens uit wraakgevoelens over het gestrande huwelijk.

Feit is dat Nederlanders op grote schaal wreedheden begingen tegen de mensen die ze tot slaaf maakten. Het verhaal over Alida werd daar het symbool van en zo’n beetje iedere Surinamer kent het. In 1973 kreeg ze een standbeeld in het Surinaamse Wageningen, in het district Nickerie. En op de dag dat de afschaffing van de slavernij wordt herdacht, is er zelfs een Miss Alida-verkiezing. Die draait niet om het mooiste meisje, maar om het meisje dat symbool staat voor de trots van Afro-Surinaamse vrouwen.