Dit zijn de regels als je in een monument woont: ‘Binnenkant ook beschermd’
Wie eigenaar is van een gemeentelijk monument, heeft iets bijzonders in handen. Vaak gaat het om opvallende of historische panden die je niet zomaar mag verbouwen. De bewoners van ‘De Groote Hoef’ in Hilvarenbeek weten daar alles van. Vandaag doet de gemeente aangifte tegen de eigenaren vanwege vernieling van het monument.
Een verbouwing van de monumentale boerderij in Hilvarenbeek is uitgegroeid tot een jarenlange strijd tussen de eigenaren en de gemeente. Wat begon als een zorgvuldig geplande renovatie, escaleerde door onduidelijkheid over vergunningen, fouten in de procedure en verschillen van inzicht over wat wel en niet mocht worden aangepast.
De gemeente doet aangifte tegen de eigenaren vanwege het vernielen van een monument. De eigenaren spreken op hun beurt van smaad en laster en bereiden ook juridische stappen voor. “Dit accepteer ik dus niet. Ik laat mij niet op de strontkar hijsen door een wethouder.”
Wat is er beschermd en wat niet?
Gemeentelijke monumenten zijn belangrijk voor de omgeving, zoals een boerderij, kerk of bijzonder woonhuis. Verbouwen mag niet zomaar; zelfs de binnenkant kan beschermd zijn. Denk aan oude schouwen, sierlijk stucwerk, originele tegels, vloeren en houten betimmeringen. Ook bijgebouwen en tuinen kunnen onderdeel zijn van de bescherming. Wat precies beschermd is, staat omschreven in de monumentbeschrijving.
Dat betekent niet dat je voor iedere kwast verf of losse dakpan langs het gemeentehuis moet. Gewoon onderhoud mag. Zolang je niets verandert aan materiaal, vorm of kleur, is een vergunning niet nodig. Worden de plannen groter, dan verandert het verhaal.
Weken wachten op besluit gemeente
Wie iets wil aanpassen dat verder gaat dan onderhoud, moet een omgevingsvergunning aanvragen. Daar komt veel papierwerk bij kijken: tekeningen van de huidige en nieuwe situatie, plattegronden, gevelaanzichten en doorsneden. Soms is ook een bouwhistorisch onderzoek nodig, zeker bij ingrijpende verbouwingen.
En dan begint het wachten. De gemeente moet in principe binnen acht weken een besluit nemen, maar mag dit met nog eens zes weken verlengen. Zo’n aanvraag is ook niet gratis: het kan honderden tot duizenden euro’s kosten. Alles om cultuurhistorische panden en de verhalen erachter te bewaren en beschermen voor later.
Voor- en nadelen gemeentelijk monument
Het klinkt allemaal als veel gedoe. Maar er zijn ook voordelen. Zo kun je als eigenaar van een gemeentelijk monument in aanmerking komen voor subsidies. Daarnaast vergroot een monumentstatus vaak de maatschappelijke waardering en het kan bijdragen aan de waarde van het huis. Bij onderhoud of verbouwing staan er deskundigen klaar die je kunnen helpen.
Maar er zijn ook nadelen. Zoals beperkingen bij verbouwing en hogere onderhoudskosten. Onderhoud moet vaak op historische wijze gebeuren met speciale materialen en technieken, wat duurder is dan normaal onderhoud. Daarnaast moet je vaak lang wachten op een vergunning en mag je niet zomaar verduurzamen.
