Streekproducten nog steeds populair, toch vallen lokale bedrijfjes om
Tijdens corona beleefde menig boerderijwinkel haar hoogtijdagen. Nu legt de ene na de andere biologische lokale onderneming het loodje. Opmerkelijk in deze teloorgang is Boerschappen uit Breda. Ook zij zagen een daling in 2023, maar overleefden. "We zien nu zelfs weer stijging van het aantal consumenten", zegt directeur Drees Peter van den Bosch.
De gouden graal volgens de huidige directeur is 'zorgen dat er meer inkomstenbronnen zijn dan alleen de winkel met haar streekproducten'. "Boerschappen is net voor de terugval in de animo contracten aangegaan met bedrijven. Zo leveren we pakketten aan gevangenissen en kleine verzorgingshuizen. Dit zorgt voor een continue inkomstenbron waarmee we tegenvallers kunnen dekken en kunnen investeren."
Allemaal failliet
In Friesland, Groningen en Drenthe had je tot voor kort iets soortgelijks als Boerschappen. Daar heette het De Streekboer. Na tien jaar is dit bedrijf failliet. Ook initiatieven als Rechtstreex en de Lokalist redden het niet. In het land van Cuijk ging het in 2022 al mis met de boerderijwinkels van Verdaasdonk. De winkels in Boekel, Mill en Cuijk sloten toen de deuren.
Directeur Drees Peter van Boerschappen is het niet ontgaan dat deze bedrijven sneuvelden. "Om te beginnen zit er maar een kleine marge op de meeste streekproducten." De oorlog in Oekraïne heeft niet geholpen. De energieprijzen stegen en ook de prijzen in de supermarkt. Consumenten gingen op hun uitgaven letten en net wat duurdere lokale producten delven dan het onderspit.
Redenen waarom lokale producten onder druk staan:
- Hogere prijzen en koopkracht: hoewel de koopkracht in 2026 licht verbetert, blijft de hogere prijs een grote drempel. Bijna de helft van de consumenten geeft aan geen streekproducten te kopen vanwege de hogere kosten.
- Stijgende bedrijfskosten: producenten kampen met structureel stijgende loonkosten door nieuwe cao-verhogingen en aangepaste belastingtarieven. Ook logistieke kosten en strengere milieuregels maken de bedrijfsvoering duurder.
- Verkrijgbaarheid en logistiek: ongeveer 40% van de consumenten vindt dat streekproducten niet goed genoeg verkrijgbaar zijn in hun eigen omgeving. Het integreren van kleine lokale stromen in de logistieke systemen van supermarkten blijft een groot knelpunt.
- 'Herkomstinflatie': sommige producenten gebruiken vage of valse claims over de regionale herkomst (branding), wat het vertrouwen van de consument in écht lokale producten schaadt.
- Stagnatie in de industrie: de groei van de gehele voedingsindustrie valt in 2026 sterk terug, wat ook de ruimte voor investeringen in kleinere nichemarkten zoals streekproducten beperkt.
Boerschappen was net op tijd met het uitbreiden van hun producten door het hele land en daardoor minder afhankelijk van de lokale consument. "Tegenwoordig vragen bedrijven ook vaak dat voedsel biologisch geteeld moet zijn of dat Nederlandse boeren profiteren van opdracht", legt de directeur uit. "Dat helpt ons."
Dat er nu weer een stijging in het aantal losse consumenten te zien is, komt volgens Drees Peter door bewustwording. "We weten dat gezond eten de kans op een gezonde oude dag vergroot. We weten dat sommige boeren het moeilijk hebben, dus door lokaal te kopen help je de Nederlandse boer. Daarnaast is er steeds meer aversie tegen producten van ver of buiten het seizoen, vanwege het negatieve effect op het milieu."
Meer Brabantse winkels met streekproducten
In Brabant zijn nog meer voorbeelden te vinden van winkels met streekproducten die stand houden. De bekendste is waarschijnlijk Philips Fruittuinen in Eindhoven. "Ook daar zijn meerdere inkomstenbronnen zoals een pannenkoekenhuis en vergaderzalen", weet de directeur van Boerschappen.
