Ongeveer een kwart van de Brabantse gemeenteraadsleden heeft te maken gehad met agressie, intimidatie of geweld. Dit speelt met name rondom de mogelijke komst van een asielzoekerscentrum, zoals onlangs speelde in gemeente Maashorst. Maar kan ook te maken hebben met andere plannen van een gemeente waar niet iedereen het mee eens is. 

Ondanks de agressie waarmee ze te maken hebben, schrikken lokale politici daar niet voor terug en stelt ruim driekwart zich opnieuw verkiesbaar voor een nieuwe termijn in de gemeenteraad. 

Dat blijkt uit onderzoek van de regionale omroepen en de NOS, in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. Aan het onderzoek hebben 175 Brabantse raadsleden meegedaan. Het onderzoek is niet representatief, maar geeft wel een beeld over hoe raadsleden denken over hun werk.

Komst van azc
De bedreigingen en beledigingen spelen met name rond de mogelijke komst van een asielzoekerscentrum (azc) in een gemeente. Afgelopen maandag nog gaf de gemeenteraad van Maashorst groen licht voor een opvang voor driehonderd asielzoekers in Uden. Wethouders en raadsleden werden bedreigd vanwege hun steun aan de opvang. 

Het is geen incident. Vorig jaar trokken raadsleden, de burgemeester en wethouders van Roosendaal aan de bel omdat ze daarmee te maken hadden in de politieke discussie over een azc in Heerle. Ook de opvang van asielzoekers in Berlicum zorgde voor veel beroering.

Explosief in brievenbus
Een kwart van de Brabantse raadsleden die meededen aan het onderzoek zegt dat ze vooral online te maken hadden met haatreacties en bedreigingen via de mail. Maar de bedreigingen gaan soms verder: “Er zat een explosief in mijn brievenbus, de afzender was niet bekend. Niet helemaal zeker of het politiek gericht was, maar mijn gevoel zegt van wel”, zegt raadslid Gon Boers uit Hilvarenbeek.

De bedreigingen en intimidaties gaan niet alleen over de opvang van asielzoekers. Zo had een raadslid te maken met intimidatie door 'supporters van een lokale voetbalclub die niet blij waren met een motie over hun club'. Een ander raadslid werd 'thuis opgezocht door een echtpaar dat het niet eens was met een besluit over een bestemmingsplan.'

Ook binnen de gemeenteraad zelf komen dergelijke praktijken af en toe voor, blijkt uit de enquête. Zo schrijven vijf verschillende raadsleden over uitschelden, vijandigheden en grensoverschrijdend gedrag. “Een ander raadslid heeft mij uitgescholden, van allerlei dingen beschuldigd en in het openbaar mijn integriteit in twijfel getrokken”, zegt een raadslid.

Rug recht houden
Ondanks de heftigheid van bedreigingen en intimidaties, zeggen maar enkele raadsleden dat het hun functioneren als raadslid heeft beïnvloed. Ze zeggen bijvoorbeeld: “Al die negativiteit maakt het nogal ondankbaar werk. De toetsenbord ridders lijken zich niet te realiseren dat we ook gewoon mensen zijn die geraakt kunnen worden door nare opmerkingen.”

Enkele raadsleden zeggen dat ze zich daardoor laten beïnvloeden in hun werk. Ze zeggen bijvoorbeeld dat ze voorzichtiger en minder uitgesproken zijn geworden. “Ik heb hierdoor minder mezelf kunnen zijn en minder op de inhoud het raadswerk kunnen oppakken. Ik voelde enorm veel spanning en was de voorbije jaren een minder leuk mens en raadslid”, zegt een deelnemer aan het onderzoek.

Bedreigingen goed opgepakt
Toch zegt de overgrote meerderheid dat ze zich niet laten beïnvloeden door de intimidaties en bedreigingen. “Als je recht in je schoenen staat dan moet je ook in zulke situaties je rug recht houden. En dat doe ik. Zolang mijn echtgenote en familie hier geen hinder van ondervinden”, zegt een raadslid.

Meerdere raadsleden zijn goed te spreken over de manier waarop de bedreigingen zijn opgepakt door de politie en burgemeester. “Ik vat het nooit persoonlijk op. Mensen zijn kwaad op ‘de politiek’. Vanuit de veiligheid achter hun eigen toetsenbordje, durven ze van alles te roepen. Als je ze uitnodigt voor een gesprek, trekken ze zich direct terug”, zegt een ander raadslid.