Gifjes met historische Brabantse beelden gaan door het dak op sociale media. De bewegende beelden van het archief Brabant in Beeld hebben in vijf jaar tijd meer dan een miljard views weten te halen. De vaak grappige beelden uit onze provincie zijn zelfs over de landsgrenzen enorm populair.

Een gans waggelt vastberaden naar een meisje dat haar hand met daarin een stukje brood uitsteekt. Hap! Het beestje grist het stukje gretig uit haar hand: "Da ge bedankt zijt, da witte!"

Of neem een andere zwart-witparel: een non die euforisch in haar hand klapt en op en neer springt. "Yaay!!", is het simpele, maar zeer effectief bijschrift. De zusters van toen hadden vast nooit gedacht dat hun vreugdedansje decennia later het internet zou veroveren.

Miljard keer bekeken
"Ze worden echt heel veel gebruikt", lacht initiatiefnemer Kaya van Dun van het Regionaal Archief in Tilburg in het radioprogramma Afslag Zuid op Omroep Brabant. "In vijf jaar tijd zijn ze een miljard keer bekeken. Ik denk dat het zo veel bekeken wordt omdat het uitdrukt wat mensen willen zeggen. Een beeld zegt meer dan duizend woorden."

De archiefbeelden die gebruikt worden in de gifjes zijn soms al bijna een eeuw oud. Het archief heeft beelden vanaf 1910 tot pakweg 2010. Van korrelige zwart-witfragmenten tot carnaval in de jaren 70 van de vorige eeuw: alles krijgt online een tweede leven. "Het idee ontstond toen we begonnen met Brabant in Beelden, dat is een samenwerking van regionale archieven om bewegende beelden samen te brengen", vertelt Van Dun.

"We wilden heel graag dat de beelden gezien worden door mensen. Maar hoe zorg je daarvoor?", vroegen de medewerkers van het archief zich af. Het antwoord bleek verrassend simpel: "Wat nou als we er gifjes van maken?"

Veel beeld
En zo rolden de eerste gifjes van de band. Een jongetje dat fanatiek rent in een speeltuinhamsterwiel. Een meisje in kleurrijk jaren 60-tenue dat een ijsje eet met daarbij de tekst 'luste gij een ijsco?'. Of een aantal verweerde, nors kijkende oudere dames keurig op een rijtje. Een van hen wijst: 'Keigoed', terwijl haar blik iets heel anders suggereert.

"Soms begin je met een tekst waar je beeld bij wilt hebben", legt Van Dun uit. "Maar soms kom je ook een heel erg grappig stukje beeld tegen. Dan valt een leuke tekst je spontaan in." Eenvoudig is dat niet altijd. Het archief telt inmiddels meer dan drieduizend historische filmstukken en er komen wekelijks nieuwe bij.

"Alle stukken film moeten beschreven worden", zegt de gifjeskoningin. "Dan kan er ook teruggevonden worden wat er op de beelden te zien is." Dat maakt het zoeken overzichtelijker. Al ontstaan de creatiefste vondsten vaak gewoon in het hoofd van een medewerker: "Als je specifieke stukjes zoekt, dan heb je ze vaak eerder gezien. Dan weet je, da's een keileuke."

Internationaal succes
Dankzij het grote succes is stoppen geen optie. "Vooral de Brabantse gifjes zijn heel pakkend. We gaan zeker door zolang er beelden en inspiratie binnen blijven komen", lacht de archivaris.

De gifjes zijn te gebruiken op sociale media zoals WhatsApp, Facebook en Instagram. En niet alleen Brabanders slaan erop aan. "Het grootste deel wordt bekeken van buiten Nederland", vertelt Van Dun. "Als het alleen een bewegend plaatje is, gaat het natuurlijk ook makkelijk de grens over."

En zo kan het zomaar gebeuren dat een gifje van je oer-Brabantse overgrootmoeder aan de andere kant van de wereld wordt verstuurd om te laten weten dat het fiske, keigezellig gaat worden.