Someren worstelt met bestuurskracht en financiën in tijd van groei in Someren

De gemeente Someren heeft de afgelopen jaren een onrustige raadsperiode gehad met politieke schandalen, grote zorgen over de financiën op de lange termijn en over de ambtelijke organisatie.  

In de gemeente Someren zijn er deze bestuursperiode 409 nieuwe woningen bijgekomen, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Maar er zijn ook 116 woningen verdwenen, bijvoorbeeld vanwege sloop. Uiteindelijk zijn er onderaan de streep 295 woningen bijgekomen. 

Een woordvoerder van de gemeente zegt hierover: “De aanvankelijke doelstelling van ongeveer 65 woningen per jaar is gehaald. Maar de nieuwe doelstelling van 100 tot 150 woningen per jaar blijft een uitdaging.” 

“Dit komt vooral door langere doorlooptijden van projecten, een stapeling van eisen en een beperkte ambtelijke capaciteit”, aldus de woordvoerder. 

Opvang asielzoekers
Volgens de landelijke overheid zou Someren 110 asielzoekers moeten opvangen, maar het is onbekend hoeveel asielzoekers de gemeente daadwerkelijk moet opvangen. Someren werkt namelijk samen met andere gemeenten in de regio Zuidoost-Brabant, waarin de opvang van asielzoekers wordt verdeeld. 

Deze regio’s hebben tot eind dit jaar de tijd om de opgave te verdelen. Dan wordt duidelijk hoeveel asielzoekers er in welke gemeenten opgevangen moeten worden. Minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie zei onlangs dat hij eerst in gesprek wil en dat er niet meteen wordt gedreigd met maatregelen richting gemeenten. 

Ambulancepost en geluidsscherm
Naast de voortgang met de woningbouw, is de gemeente trots op een aantal andere zaken die is bereikt in deze collegeperiode. Zo komt er een nieuwe ambulancepost in Lierop, waardoor medische hulp sneller beschikbaar is bij noodgevallen. 

Ook is de gemeente trots op de aanleg van een geluidsscherm langs de A67, waardoor de geluidsoverlast voor buurtbewoners zal verminderen. De bouw van het geluidsscherm begint binnenkort.  

Financiën
Tussen gemeenten en de landelijke overheid is al jarenlang discussie over geld. Aanvankelijk zou de landelijke overheid vanaf 2026 veel minder geld geven aan gemeenten voor de taken die ze moeten uitvoeren, maar na dreigende rechtszaken is dat twee jaar opgeschoven naar 2028. 

Someren had eerder al bezuinigingen doorgevoerd om een deel van de dreigende tekorten op te vangen. Toen in de zomer van vorig jaar bekend werd dat de landelijke overheid toch meer geld geeft aan gemeenten tot aan 2028, kon Someren een aantal bezuinigingen terugdraaien. Zo is een verhoging van de onroerendezaakbelasting (ozb) teruggedraaid en is het verhogen van tarieven voor zaalhuur opgeschort.  

Tekort van 2,3 miljoen
Vanaf 2028 staat Someren er financieel slechter voor. De gemeente verwacht in 2028 een tekort van 1,5 miljoen euro, dat oploopt naar 2,3 miljoen euro in 2029. Someren heeft nog geen bezuinigingen doorgevoerd om dit tekort op te vangen.  

Andere gemeenten hebben dat al wel gedaan. Denk aan het bezuinigen op de huishoudelijke hulp, bijzondere bijstand, onderhoud aan wegen, het uitstellen van investeringen of het verhogen van de lokale belastingen. 

Een woordvoerder van de gemeente zegt: “Als er geen aanvullende middelen vanuit het Rijk beschikbaar komen, zullen de tekorten niet alleen met besparingen opgevangen kunnen worden, maar zullen er ook belastingverhogingen nodig zijn.” De nieuwe gemeenteraad praat in het voorjaar over de begroting voor de komende jaren.  

Bedrijventerrein
Een ander onderwerp waar de gemeenteraad verder over gaat praten, is de ontwikkeling van het Regionaal Bedrijventerrein Brainport-Oost, in samenwerking met de gemeenten Asten, Deurne, Gemert-Bakel en Laarbeek. 

Op het bedrijventerrein ‘creëren we nieuwe kansen voor werk en innovatie, terwijl we tegelijkertijd oog houden voor omwonenden’, zei wethouder Patrick van der Broeck hierover eerder. 

Politieke schandalen
Someren werd de afgelopen jaren ook geplaagd door een aantal politieke schandalen. Wethouder Guido Schoolmeesters werd jaren geleden beschuldigd van het voortrekken van zijn zoon bij een nieuw woningbouwproject en werd in 2021 weggestuurd door de gemeenteraad. Na de verkiezingen in 2022 wilde hij graag terugkeren als wethouder, maar de raad stak daar een stokje voor. 

De gemeente was daar nog maar nauwelijks van bijgekomen, toen een volgende affaire zich aandiende. Door de gang van zaken rondom een gronddeal, is wethouder Louis Swinkels afgetreden. De wethouder zou een lagere verkoopprijs hebben gehanteerd bij een gronddeal, waardoor de gemeente een grote som geld is misgelopen. Swinkels nam daarop zelf ontslag als wethouder. 

Burgemeester Dilia Blok kwam met een burn-out thuis te zitten. Haar taken werden tijdelijk waargenomen door Elly Blanksma, oud-burgemeester van Helmond. Blok is onlangs weer aan het werk gegaan als burgemeester.  

Ambtelijke organisatie
Uit een rapport van consultancybureau BMC van eind vorig jaar bleek dat er grote zorgen zijn over de vraag of Someren in staat is om de groei van de gemeente aan te kunnen. De onderzoekers schrijven dat Someren last heeft van een tekort aan personeel en het moeilijk heeft op financieel gebied.  

Volgens de onderzoekers is Someren nog wel in staat om de wettelijke taken uit te voeren, zoals zorg en welzijn, ophalen van afval, onderhoud aan de wegen en over de openbare orde en veiligheid. Maar er zijn zorgen over wat daar bovenop komt. Bijvoorbeeld de woningbouw, energietransitie, schoolgebouwen en bedrijventerreinen. 

Dat komt de komende jaren verder onder druk te staan. “Someren bevindt zich op een kantelpunt. Gelet op de regionale opgaven is een kwaliteitssprong noodzakelijk, in politiek, bestuur en organisatie”, schrijven de onderzoekers. 

Gemeenteraadsverkiezingen 
In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op woensdag 18 maart heeft Omroep Brabant de begrotingen van alle 56 Brabantse gemeenten bestudeerd en over alle gemeenten een artikel geschreven over de afgelopen gemeenteraadsperiode.