De krapte op het stroomnet dreigt nu ook de handrem voor de schaalsprong in de Brainportregio aan te trekken. Door nieuwe regels van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) kunnen toekomstige nieuwbouwprojecten in de regio mogelijk niet aangesloten worden op het elektriciteitsnet. Dat terwijl de regio de komende jaren juist flink wat woningen moet bijbouwen om de groei bij te kunnen benen. "Dit zet onze schaalsprongopgave onder grote druk", waarschuwt burgemeester Jeroen Dijsselbloem namens de Metropoolregio Eindhoven.

De 21 gemeenten in de Brainportregio willen tot 2030 62.000 nieuwe woningen bij bouwen. Of dat ambitieuze plan nog gaat lukken, is nog maar de vraag. Voor een deel van die nieuwbouwprojecten dreigt in ieder geval een jarenlange vertraging, zo waarschuwt Dijsselbloem in een brief aan alle gemeenten. "De tijdige beschikbaarheid van stroom is een absolute voorwaarde voor zowel de ontwikkeling als de verduurzaming van onze regio."

Voorrang voor ziekenhuis, drinkwaterbedrijf en brandweer
De regio heeft sowieso al last van de netcongestie, de files op het stroomnet. Netbeheerder Enexis reserveerde altijd, net als andere netbeheerders in het land, een klein deel van de nog beschikbare ruimte van het net voor kleinverbruikers: bijvoorbeeld nieuwbouw, verzwaring van de meterkast en kleinere bedrijven (mkb). 

Maar dat mag vanaf 1 juli niet meer door nieuwe landelijke regels van de ACM. Vanaf dat moment moeten ook mkb'ers en huishoudens in de rij aansluiten. Maatschappelijk prioriteren is voortaan de hoofdregel.

Zogenoemde congestieverzachters (bijvoorbeeld grote batterijen) en vitale functies, zoals ziekenhuizen, drinkwaterbedrijven en brandweerkazernes, krijgen voortaan voorrang.

Enexis moet gaan rekenen
Als er daarna nog ruimte over is, wordt gekeken naar projecten met maatschappelijk belang. In die categorie zitten woningbouwprojecten, maar bijvoorbeeld ook scholen en openbaar vervoer. Daarbij geldt dan ook nog: wie het langst op de wachtlijst staat, wordt als eerste geholpen.

Welke nieuwbouwplannen het hardst worden getroffen en hoe groot de klap is, kan de Metropoolregio nog niet zeggen. Ook bij Enexis is er nog veel onduidelijkheid. "De precieze impact per regio kunnen we nu nog niet zeggen. We moeten nog gaan rekenen", legt woordvoerder Maartje Vermeer van Enexis uit.

Nog een aantal jaar geduld
Begin december vorig jaar meldde TenneT, de beheerder van 'de snelwegen' van het elektriciteitsnet, dat er de komende twee jaar meer elektriciteit beschikbaar komt in Brabant door nieuwe stroomvoorzieningen in Geertruidenberg en Tilburg. Daarvan profiteren in de regio alleen Best, Oirschot en Son en Breugel.

De Brainportregio is vooral afhankelijk van een nog te bouwen hoogspanningsstation in Wijchen in Gelderland. De bouw daarvan is een paar jaar vertraagd en wordt pas in 2033 opgeleverd, zo is de verwachting.

Versnellen en noodverbanden
Op z'n vroegst in 2040 krijgt Eindhoven er een nieuw hoogspanningsstation van TenneT bij. Dat moet de druk op het net flink gaan ontlasten.

De Metropoolregio gaat met het Rijk, de netbeheerders en de provincie kijken of het mogelijk is de energie-infrastructuur sneller te bouwen. Ook wordt gekeken of er met bijvoorbeeld stroomgeneratoren het elektriciteitsnet op piekmomenten kan worden ontlast.