Het zou goed zijn dat in Brabant de helft van de gemeenten verdwijnt. Dat zegt fractievoorzitter Ward Deckers van PvdA Brabant. Volgens Deckers komen er grote uitdagingen op gemeenten af, en kunnen vooral kleine gemeenten die straks niet meer aan. "Ik gooi de knuppel nu maar in het hoenderhok", zegt Deckers. Hij weet dat zijn uitspraak gevoelig ligt.

Want zitten inwoners van bijvoorbeeld Vught wel te wachten op een fusie met Den Bosch? Of Veldhoven met Eindhoven, Steenbergen met Bergen op Zoom en Loon op Zand met Tilburg? “Nee, ik ga hiermee zeker niet voor de populariteitsprijs”, zegt hij. “Maar het is wel hard nodig dat we hierover gaan nadenken.”

Probleem zit achter de schermen
Volgens Deckers zit het probleem vooral achter de schermen, bij de ambtenaren. Gemeenten krijgen steeds meer ingewikkelde taken. “Woningbouw, energie, stikstof, de complexiteit van jeugdzorg, om maar wat te noemen.”

En juist daar wringt het, zegt hij. Kleine gemeenten hebben simpelweg minder mensen in huis. “Ik spreek bestuurders van zorginstellingen. Die hebben contact met enthousiaste en betrokken medewerkers van een gemeente. Maar als zo iemand uitvalt, ligt meteen alles stil.”

Kleine gemeenten trekken aan het kortste eind
Grotere gemeenten kunnen dat volgens hem beter opvangen. “Een gemeente zou minimaal 50.000 inwoners moeten hebben om echt slagvaardig te zijn”, zegt Deckers. “Grote gemeenten betalen beter en hebben meer specialisten. Nu concurreren gemeenten met elkaar om personeel, en dan winnen de grote.” 

Eerste plannen liggen er al
 Op sommige plekken wordt al nagedacht over samengaan. Zo is er een burgerinitiatief om de gemeente Sint-Michielsgestel op te heffen. Berlicum en Middelrode zouden dan bij Den Bosch moeten komen.  “We zijn daar al heel erg op gericht”, zei initiatiefnemer Laura van der Burgt eerder tegen Omroep Brabant. “We gaan daar naar school, naar festivals en zwembaden, vieren er carnaval en gaan naar het theater.”

Volgens Deckers is dat precies hoe je ernaar moet kijken. “Je moet kijken waar mensen op gericht zijn.” Hij noemt zijn eigen woonplaats Vught als voorbeeld. “Het halve dorp hangt met carnaval vol met Oeteldonkse vlaggen en jongeren gaan in Den Bosch naar school. Dan is zo’n stap helemaal niet zo gek.”

Angst om verlies van identiteit
Toch zijn er ook zorgen. Veel mensen zijn bang dat dorpen hun identiteit verliezen als ze opgaan in een grotere gemeente.  “Als je het goed regelt, hoeft dat echt niet”, zegt Deckers. “Je moet oog houden voor de leefwereld van mensen en verenigingen goed ondersteunen. De identiteit van dorpen hoeft niet te verdwijnen.”

Hij wijst naar Land van Cuijk. Daar vormen sinds 2022 33 dorpen samen één gemeente. “Dat zijn nog steeds 33 dorpen met een eigen identiteit”, zegt hij. “Ik kom zelf uit Boxmeer, en dat is na de herindeling gewoon Boxmeer gebleven.”

Provincie gaat niet over herindelingen
De provincie gaat uiteindelijk niet over gemeentelijke herindelingen. Maar juist nu gemeenten na de verkiezingen nieuwe coalities vormen, vindt Deckers het een goed moment om het onderwerp op tafel te leggen. “Ik roep partijen op om eerlijk te kijken: wat kun je nog zelf? En waar kan de dienstverlening voor inwoners beter en slimmer?”