Minstens 42 kandidaat-raadsleden hebben bedankt voor hun plekje in de gemeenteraad, terwijl ze wel gekozen zijn. Dat blijkt uit onderzoek van Omroep Brabant. Sommigen van hen stonden zelfs op plek 2 of 3 van de kieslijst. 33 van de Brabanders die bedankten voor hun zetel stonden lager op de lijst, zij werden gekozen met voorkeursstemmen.

Omroep Brabant bekeek de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen, en vergeleek die met de uiteindelijke samenstelling van de gemeenteraden in alle 56 gemeenten. In totaal bedanken 52 mensen voor hun zetel, maar 10 daarvan worden (waarschijnlijk) wethouder in hun gemeente en blijven dus wel actief in de lokale politiek. Het aantal is vergelijkbaar met dat van de vorige gemeenteraadsverkiezingen.

‘Te druk’
Maar waarom weigeren mensen hun zetel? Een drukke baan, een andere politieke functie of anderen een kans geven, worden vaak door de ex-kandidaten aangehaald als reden om geen plaats te nemen in de gemeenteraad , terwijl ze wel gekozen zijn. 

Jan de Ruijter (VVD, Waalwijk) heeft bijvoorbeeld al veel op zijn bordje liggen met zijn eigen bedrijf. Voor Bern Derks (CDA, Maashorst) geldt hetzelfde, daarnaast vindt hij het belangrijk om voor zijn gezin te kiezen. Beiden bleken populair bij kiezers: ze stonden laag op de lijst maar haalden genoeg voorkeursstemmen voor een zetel.

‘Niet bekwaam genoeg’
Veel kandidaat-raadsleden geven, ondanks hun 'nee' zeggen tegen een raadszetel, aan wél blij te zijn met alle stemmen. Zo ook Ingrid Lourenssen van Centrumrechts Bernheze: “Ik was erg verbaasd, maar zeker heel dankbaar”, geeft ze aan. Maar ze denkt dat ze niet geschikt is voor het werk: “Op dit moment voel ik me niet bekwaam genoeg om deze zetel in te nemen.” Laurenssen stond op plek 6 voor haar partij en werd met voorkeursstemmen gekozen.

Er zijn ook kandidaten die hoog op de lijst stonden, maar ondanks hun verkiesbare plek toch bedanken voor de eer. Dit geldt voor negen mensen, vier van hen stonden zelfs op plek 2, vlak achter de lijsttrekker van hun partij dus. Arjan Verluis van de SGP Altena weigert om gezondheidsredenen, van Marielle van Alphen-Habraken (BALANS, Boxtel), Patrick van de Graaf (Forum voor Democratie, Oisterwijk) en Debbie de Graaff (DDO, Oss) is niet bekend waarom ze weigeren.

Uitstel, geen afstel
Sommige raadsleden komen op een later moment toch in de raad. Zo moet Amy Nooijens (ONS Etten-Leur) nog 18 worden. Ze wordt na haar verjaardag geïnstalleerd. Tot die tijd houdt een partijgenoot haar zetel warm. Bernie van den Berg (Breda Beslist) zou juist terug naar Breda komen om raadslid te worden. Hij is werkzaam voor Defensie en gestationeerd in Texas. Door ‘omstandigheden’ kan hij pas op 1 augustus toetreden tot de raad.

Meerdere kandidaten kunnen geen raadslid worden, omdat ze verhuizen naar een andere gemeente. Dani Smith (SP) uit Vught vertrekt naar Den Bosch bijvoorbeeld. En Inge van Beers (D66, Oisterwijk) gaat zelfs naar een ander land verhuizen: ze vertrekt naar Frankrijk om daar een naturistencamping te beginnen, zo schrijft Oisterwijk Nieuws. 

‘Zeker niet goed’
Julien van Ostaaijen, als bestuurskundige verbonden aan Avans Hogeschool en Tilburg University, zou het liefst zien dat alle gekozen kandidaten hun zetel aanvaarden: "Er kunnen altijd goede redenen zijn om de zetel niet in te nemen, maar in het algemeen moet de kiezer erop kunnen rekenen dat mensen die op de lijst staan ook daadwerkelijk in de raad willen." Of het niet aanvaarden van een zetel slecht is voor het vertrouwen in de gemeenteraad is volgens hem nooit onderzocht. "Maar goed lijkt het me zeker niet”, zegt hij.

Hetzelfde geldt voor wethouders die hun zetel niet innemen. "In Nederland hoef je niet op de lijst te staan om wethouder te kunnen worden, dus als je bij voorbaat niet bereid bent om raadswerk te doen, is het verstandig goed te overwegen of je dan wel op de lijst moet gaan staan."