COA wil af van noodopvang en ziet Grave als voorbeeld-azc: dit is waarom
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) wil toewerken naar meer langdurige en stabiele opvanglocaties, in plaats van de veel duurdere noodopvangplekken. Een voorbeeldlocatie volgens het COA is het azc in Grave. Al bijna dertig jaar wordt daar gebouwd aan een plek waar vluchtelingen hun leven op kunnen pakken. Een van de bewoners is Shady Qamar. Hij is blij dat hij van betekenis kan zijn voor anderen in de moestuin van het azc. "Het geeft veel voldoening", zegt hij.
Tevreden kijkt Shady naar de aardbeiplanten die langzaam de eerste vruchten krijgen. Hij komt uit Syrië en is nu zo'n tweeëneenhalf jaar in Grave. "We kweken hier van alles. Als het klaar is, dan brengen we het rond op het azc, maar ook naar mensen in de buurt. Het is fijn om iets te kunnen betekenen en dat je mensen blij kunt maken."
De moestuin is één van dingen op het azc in Grave die de leefbaarheid voor de bewoners vergroot. "Er worden heel veel dingen georganiseerd", vertelt Els de Bruijn. Ze is woonbegeleider en werkt al zo'n 28 jaar op het azc. "Wij zorgen voor leefbaarheid op de locatie, onderhouden contacten en begeleiden mensen. Echt mooi werk."
Sinds dag één zet Els zich maar al te graag in om de buurt te betrekken bij het asielzoekerscentrum. "We hebben veel goede contacten met mensen in de omgeving. We hebben hen ook altijd zoveel mogelijk betrokken. Dat zie je ook aan de vele vrijwilligers die we inmiddels hebben."
Ze ziet dan ook de verschillen tussen 'haar' azc en locaties voor noodopvang op andere plekken. "Daar wordt ook heel hard gewerkt om het zo leefbaar mogelijk te maken", zegt ze. "Maar het blijft tijdelijk." Een structurele oplossing voor mensen is volgens haar beter: "Dat is goed voor iedereen, bewoners en de mensen in de buurt. En hier is het gelukt. Daarom zijn we een toekomstcentrum. Zo zou het eigenlijk overal moeten zijn."
In de praktijk blijken die structurele oplossingen lastig te realiseren. Van de 321 locaties van het COA, zijn er 205 een noodopvang. "Die plekken zijn toch minder geschikt dan onze vaste en reguliere locaties", vertelt Joeri Kapteijns, bestuurder bij het COA. "Noodopvang die maar komt en weer gaat, geeft veel onrust. Dat is te begrijpen en daar willen we dan ook het liefst zo snel mogelijk vanaf."
Kapteijns begrijpt dat omwonenden vragen en zorgen hebben als een azc in de buurt komt. "Daarover moet je serieus in gesprek", geeft hij aan. Maar je ziet volgens hem ook dat zorgen vaak verdwijnen als een azc er eenmaal is: "Zeker op locaties waar we langer kunnen blijven."
Reactie wijkraad Binnenstad Grave
De wijkraad Binnenstad Grave laat weten dat zij positief is over het azc, dat er al sinds 1997 is. "De tendens is heel positief. Er werken ook mensen in de binnenstad uit het azc. We proberen de integratie zo goed als mogelijk te laten gebeuren."
Een tijd geleden was er een bijeenkomst met het COA en alle dorpsraden uit het dorp. Die ging over de verbouwing van een oude school op het azc-terrein. "Het COA gaat die grotendeels financieren. In ruil daarvoor mag het COA langer blijven op de huidige plek. Bij die bijeenkomst was iedereen eigenlijk heel erg positief. Iedereen zag het als een win-winsituatie. Verder horen wij weinig negatieve geluiden in het algemeen."
In september 2024 ontstond in de stad onrust. Sinds het begin van die maand zouden meerdere auto-inbraken, diefstallen en intimidaties zijn geweest. "Dat was een bepaalde groep die overlast veroorzaakte, maar op dit moment is er eigenlijk geen overlast meer", laat de wijkraad desgevraagd weten.
De COA-bestuurder noemt Grave een voorbeeldlocatie. Bewoners verblijven er niet alleen, maar kunnen er bouwen aan hun toekomst. Ook zijn er voorzieningen die bij een tijdelijke noodopvang vaak ontbreken, zoals eigen kamers en de mogelijkheid om zelf te koken. Ook zijn er verschillende activiteiten op het terrein: de moestuin van Shady bijvoorbeeld. "Het belangrijkste is dat dit een locatie is die er al heel lang is. Die echt een onderdeel is geworden van de samenleving. Precies wat we willen", benadrukt Kapteijns.
Als het ‘azc van morgen’, zo ziet hij Grave. Een opvang die langer op één plek blijft, past bij de omgeving en later eventueel een andere bestemming kan krijgen. "De locatie hier geeft een goed beeld van hoe asielopvang structureel en stabiel georganiseerd kan worden."
In de video legt COA-bestuurder Joeri Kapteijns uit waarom hij het azc in Grave ziet als een voorbeeldlocatie:
