Corona-onderzoek begonnen, zo dwongen deze burgemeesters kabinet tot actie in Brabant

Een avondklok, gesloten scholen, mondkapjes en coronatoegangsbewijzen: de coronapandemie hield ons land tussen 2020 en 2022 in zijn greep. Een speciale commissie onder leiding van het Eindhovense Tweede Kamerlid Daan de Kort (VVD) onderzoekt nu het coronabeleid. Het waren echter drie Brabantse burgemeesters die de eerste ingrijpende maatregelen moesten nemen toen actie van het kabinet uitbleef.

15 maart 2020. De Brabantse veiligheidsregio’s zetten het kabinet stevig onder druk. Het waren de burgemeesters Jack Mikkers (Den Bosch), John Jorritsma (Eindhoven, tot 2022) en Theo Weterings (Tilburg, tot 2025) die die middag tot actie overgingen. Zo besloten zij dat de Brabantse horeca, sauna’s, sportscholen en zwembaden vanaf die avond dicht moesten. Tijdens een persconferentie wilden zij dat als voorzitters van de veiligheidsregio’s wereldkundig maken. 

Het kabinet wilde de Brabantse persconferentie tegenhouden, omdat er landelijke maatregelen op handen waren die op korte termijn aangekondigd zouden worden. “Dan moet je wel opschieten, want anders doen wij het”, luidde de boodschap aan het kabinet. 

Over de rol van de drie Brabantse burgemeesters maakte Omroep Brabant vijf maanden na de uitbraak een documentaire: 

Brabantse uitbraak
Stevige taal van de Brabantse burgervaders, maar ze moesten wel. Brabant gold destijds als een brandhaard voor het coronavirus. Nadat op 27 februari de eerste Nederlandse besmetting in Tilburg werd vastgesteld, steeg het aantal coronapatiënten in de Brabantse ziekenhuizen in rap tempo naar 120. In vijf dagen tijd verdriedubbelde het aantal zelfs. 

Daarom namen de Brabantse veiligheidsregio’s in de week voor de landelijke lockdown al stevige maatregelen om de uitbraak te beteugelen. Evenementen met meer dan duizend mensen werden verboden, het betaald voetbal in Brabant werd geschrapt en het beperken van het bezoeken van familie en vrienden werd de norm. John Jorritsma vertelt in de documentaire dat ze handelden op basis van de minimale informatie die op dat moment bekend was: “Iedereen verwacht dat wij iets weten, terwijl wij ook meevaren in die mist. Wij weten het ook niet allemaal.” 

Eerste patiënt
Er was burgemeester Weterings van Tilburg alles aan gelegen om de eerste coronabesmetting eind februari in zijn stad nog even stil te houden. Hij wilde tijd om de crisisorganisatie op te starten en zich voor te bereiden op een mediastorm. ‘Den Haag’ ging niet in op dat verzoek. Die avond maakte toenmalig zorgminister Bruno Bruins de eerste coronabesmetting bekend tijdens een live tv-uitzending. De informatie kwam tot hem via een briefje dat hem tijdens de uitzending werd toegeschoven.

Akkoord
Uiteindelijk sloten het kabinet en de Brabantse veiligheidsregio’s op 15 maart een akkoord, maar wel op voorwaarde dat het Brabantse maatregelenpakket werd overgenomen. Jorritsma weet nog dat ze zeiden: “Wij zijn bereid er nu even niet mee naar buiten te gaan. Het gaat niet om Brabant, maar om Nederland. Maar we willen wel dat voor vijf uur vanmiddag wordt afgekondigd dat de horeca dicht moet.” Daar konden ze op vertrouwen, luidde het antwoord vanuit Den Haag. 

Die avond stonden ministers Bruno Bruins en Arie Slob voor de camera’s. Een half uur later moest niet alleen de horeca op slot, maar ook de coffeeshops. Dat laatste zorgde voor hamsterpraktijken en filmpjes van rijen mensen voor coffeeshops die de hele wereld over gingen.