Jeugdtrainer gedood in Berghem: experts waarschuwden al voor verdachte (35)
Deskundigen waarschuwden al voor de 35-jarige man uit Oss, die verdacht wordt van betrokkenheid bij de dood afgelopen vrijdag van een jeugdtrainer (47) uit Berghem. In een vonnis van juli 2024 concludeerden zij al dat de kans heel groot was dat hij opnieuw de fout in zou gaan.
Toch adviseerden experts tbs met voorwaarden, wat hij van de rechtbank kreeg. Tbs-advocaat Jan-Jesse Lieftink, die gespecialiseerd is in tbs, vindt het opvallend dat voor deze mildere vorm van tbs is gekozen. "Dit is een randgeval", zegt hij.
De verdachte Ossenaar had tbs met voorwaarden gekregen, omdat hij vanwege stemmen in zijn hoofd iemand met een groot vleesmes probeerde neer te steken op het station in Ede op 1 augustus 2023.
Volgens de deskundigen in het vonnis leed de man aan ernstige psychiatrische problematiek. Zij constateerden dat hij last had van stemmen die hem opdrachten gaven om iemand neer te steken
Tbs-advocaat Jan‑Jesse Lieftink ziet daarin een belangrijk signaal: “Dat zijn extreem heftige psychoses. Die stemmen kunnen iemand letterlijk opdracht geven om iemand om het leven te brengen,” legt hij uit. De advocaat verleent bijstand aan mensen die worden onderzocht in het Pieter Baan Centrum of in een tbs-kliniek verblijven. Ook maakt hij de podcast ‘Diagnose Gestoord’ waarin hij uitleg geeft over dit soort zware strafzaken.
De Osse verdachte werd in 2024 veroordeeld voor mishandeling en een poging tot zware mishandeling. Dat zijn in vergelijking met andere zaken waarvoor tbs wordt opgelegd, minder ernstige feiten. Toch woog de onderliggende stoornis van de Ossenaar zwaar voor de rechters. Zij vonden hem volledig ontoerekeningsvatbaar.
Hoge kans op herhaling
Wat advocaat Lieftink opvalt in het vonnis is de risico-inschatting van deskundigen. Experts oordeelden dat de kans op herhaling hoog bleef, zelfs bij behandeling.
“Er staat letterlijk dat de risico’s hoog zijn en dat de kans op herhaling aanzienlijk blijft,” zegt Lieftink. Dat heeft meerdere oorzaken, legt hij uit. Zo werkte de man in het verleden moeizaam samen met hulpverlening en reclassering, juist een belangrijk onderdeel van tbs met voorwaarden.
“Voor tbs met voorwaarden moet iemand gemotiveerd zijn en enig inzicht hebben in zijn problematiek. Als die samenwerking al op voorhand lastig is, dan staat zo’n traject eigenlijk op losse schroeven.”
Opvallend is dus dat deskundigen ondanks deze risico’s toch adviseerden om tbs met voorwaarden op te leggen, en niet de zwaardere variant met dwangverpleging.
Wat is tbs met voorwaarden?
Tbs kent in Nederland twee varianten: met dwangverpleging en met voorwaarden. Die laatste is de lichtere vorm. Bij tbs met voorwaarden blijft iemand in principe buiten een zwaar beveiligde kliniek, zolang hij zich houdt aan strikte regels. Denk aan verplichte behandeling, medicatiegebruik, een meldplicht en toezicht door de reclassering.
Die behandeling kan klinisch zijn, in een instelling, maar ook ambulant, waarbij iemand thuis woont en therapie volgt. Tegelijkertijd is het geen ‘vrije situatie’, benadrukt Lieftink.
Als iemand zich niet aan de regels houdt, kan de rechter alsnog tbs met dwangverpleging opleggen. “Die dreiging hangt er altijd boven. En er kan ook tussentijds worden ingegrepen, bijvoorbeeld met een tijdelijke opname als iemand opnieuw last krijgt van stemmen.”
‘Een randgeval’
Toch blijft het volgens de advocaat opvallend dat in deze zaak voor de lichtere maatregel is gekozen. “Als je kijkt naar de ernst van de psychoses en de risico-inschatting van deskundigen, dan denk ik wel: dit is een randgeval,” zegt hij.
De advocaat ziet dat er steeds vaker wordt gekozen voor tbs met voorwaarden, omdat klinieken voor tbs met dwangverpleging op veel plekken vol zitten. Rechters kiezen volgens Lieftink dan vaker voor tbs met voorwaarden, omdat behandeling sneller kan starten.
Maar dat brengt risico’s met zich mee, waarschuwt hij: “Het traject gaat vaak veel sneller dan bij tbs met dwang. Voor sommige mensen is dat eigenlijk te snel.” Toch is de advocaat voorstander van tbs met voorwaarden. "Het is een mooie maatregel, als het goed wordt uitgevoerd. En dan kun je sommige dingen nog niet voorkomen."
Vragen over toezicht
Nu de Ossenaar opnieuw verdachte is in een nieuwe zaak, rijst de vraag wat er mis kan zijn gegaan. Zijn er signalen gemist? Was er voldoende toezicht op de man? Volgens Lieftink moet dat worden onderzocht. “Bij dit soort zaken is het cruciaal om te kijken of er signalen waren dat iemand opnieuw psychotisch zou worden en of daar op tijd op is ingegrepen.” Lieftink vindt dat de Inspectie voor Veiligheid en Justitie dat onderzoek zou moeten doen.
