Na lange tijd weer plofkraak in Brabant: waarom slaan criminelen nu toe?
Lange tijd waren er geen plofkraken in Brabant, maar donderdagochtend was het weer raak bij een geldautomaat in Helmond. Ook in de rest van het land neemt het aantal plofkraken opnieuw toe. Hoe kan dat? Experts leggen uit: "Zolang ze het idee hebben dat er wat te halen valt, blijven ze het proberen."
In 2024 waren er negen plofkraken in Nederland, in 2025 nog maar vier. De daling leek ingezet, maar in 2026 zijn het er alweer veel meer: de teller staat al op 21, meldt de politie.
In Helmond vond de meest recente plaats. Daar gingen donderdagochtend twee explosieven af bij een geldautomaat aan de Mierloseweg. De ravage is enorm.
Geldmaat 'te goed' beveiligd
"Het lijkt erop dat criminelen denken dat ze een soort nieuwe ontdekking hebben gedaan", vertelt Jasper van der Kemp. Hij is criminoloog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en plofkraken hebben al jaren zijn aandacht.
"De Geldmaten, de meest voorkomende pinautomaten in Nederland, zijn de laatste jaren steeds beter beveiligd. Criminelen hebben het beeld dat het daar proberen weinig zin meer heeft. Daarom zijn ze op zoek gegaan naar nieuwe automaten waar ze wél meer kans van slagen hebben."
Welke automaten zijn in trek?
Dat zijn automaten waar geld wordt gestort en andere pinautomaten dan die van Geldmaat, zoals ATM’s van bedrijven als Euronet. "Ik zeg niet dat die automaten feitelijk minder goed beveiligd zijn, maar dat beeld hebben criminelen wel. Daarom proberen ze het nu daar."
De automaat in Helmond was bijvoorbeeld zo’n Euronet-automaat. Dat soort automaten zijn er steeds minder in Brabant: het overgrote deel is van Geldmaat. Dat is waarschijnlijk ook de reden waarom de laatste plofkraak in Brabant vóór Helmond alweer even geleden was.
Hoe komen criminelen aan explosieven?
De politie ziet nog een andere ontwikkeling: criminelen gebruiken steeds zwaardere explosieven. "Dat is deels een reactie op de betere beveiliging", zegt Van der Kemp. "Vroeger was het relatief makkelijk om in een automaat te komen, nu heb je daar zwaardere middelen voor nodig."
En die middelen zijn makkelijk te vinden. Volgens de criminoloog weten criminelen online snel aan zwaar vuurwerk en explosieven te komen. "Dat vuurwerk is ook alleen maar zwaarder geworden. Vroeger had je een cobra 6, inmiddels heb je al een cobra 20."
Volgens explosievenexpert Ad van Riel gebruiken criminelen daarbij vaak het poeder flitskruit. "De explosiesnelheid wordt daardoor enorm hoog: wel 3000 meter per seconde. Dan hebben we het over de detonatiesnelheid, ook wel de snelheid van de schokgolf. Die is veel hoger dan bij andere explosieven."
Hoe gevaarlijk zijn plofkraken?
Levensgevaarlijk dus voor de omgeving én voor de criminelen zelf. Maar daar maken ze zich niet echt druk om, zegt criminoloog Van der Kemp.
"Ze gebruiken soms mechanismen waarmee je iets op afstand kunt afsteken. Dat lijkt ook in Helmond te zijn gebeurd, als je de kabels bij de automaat ziet. Maar het punt is dat de buitverwachting zó hoog is dat ze het risico de moeite waard vinden. Zolang ze het idee hebben dat er wat te halen valt, blijven ze het proberen."
Kijk daarom goed naar de beveiliging bij alle automaten en pak de handel in illegaal vuurwerk aan, zegt de criminoloog. "En vergroot de pakkans", zegt explosievenexpert Van Riel. "De politie moet sneller en alerter reageren, zodat criminelen hier niet zomaar mee wegkomen."
