Een smokkeldrone neerschieten boven EBI Vught? Dat gaat niet gebeuren in Vught

Een smokkeldrone neerhalen boven de gevangenis in Vught mag voortaan. Maar of het daarmee wildwest wordt in het luchtruim boven de gevangenis, is nog maar de vraag. Met scherp schieten zit er voorlopig niet in: er zijn veiligere wapens en tactieken voorhanden.

Spullen een gevangenis insmokkelen is al zo oud als de gevangenis zelf. De klassieker is een vijl in een taart, waarmee gedetineerden spijlen konden doorzagen om te ontsnappen.

Tegenwoordig gaat het vaker om mobieltjes of kleine pakjes cocaïne, pillen of wiet, weggestopt op een plek waar de zon niet komt en stiekem overgedragen tijdens bezoekuren, bijvoorbeeld bij een kus of omhelzing van partner of familie.

Drone als nieuw smokkelmiddel
Er wordt nog altijd flink gesmokkeld. In 2023 ontdekte gevangenispersoneel door het hele land honderd telefoons en 10 kilo drugs. Niet niks.

De drone bleek de afgelopen jaren ook een handig hulpmiddel voor smokkelaars. Een zakje drugs wordt op een hoekje van het sportveld gegooid, dag of nacht. Een gedetineerde pikt het ongemerkt op tijdens het voetballen en neemt het mee.

Harde cijfers over het aandeel van drones in de smokkel ontbreken. Het lijkt te gaan om honderden incidenten per jaar, waarvan er jaarlijks in tientallen gevallen ook daadwerkelijk actie wordt ondernomen.

Sinds 2020 werd zeker drie keer boven de PI Vught een drone gezien en kwam dat in het nieuws. Een dagelijks probleem lijkt het dus niet te zijn.

Radarnetwerk moet drones opsporen
Waterdicht kunnen we het niet maken, waarschuwde de Dienst Justitiële Inrichtingen ooit. Toch is vliegen boven en rond een gevangenis al een tijdje verboden. Gevangenissen beschikken over detectieapparatuur: radars, zichtbaar op de daken, ook in Vught. Dat radarnetwerk is naar eigen zeggen landelijk dekkend.

Daar zit precies de uitdaging. Zodra een radar iets waarneemt, gaat een alarm af en moet iemand van de beveiliging op een knop drukken. Een bestrijdingsteam moet 24 uur per dag paraat staan om naar buiten te gaan en op jacht te gaan, ongeacht het weer. Daar gaan minuten overheen, en het zoekteam moet ook worden aangestuurd. Intussen past de piloot zijn route aan.

Hoe lastig dat kat-en-muisspel is, bewees de dronegolf die Brabantse vliegbases zoals Volkel, Gilze-Rijen en Eindhoven vorig jaar teisterde. Dat ging razendsnel, boven uitgestrekte terreinen. De onbekende drones verdwenen telkens zonder dat ze werden gepakt.

Stoorzenders tegen drones
Bij Defensie krijgen ze wel steeds meer grip op het probleem. Sinds 1 april zijn er droneteams actief in Oirschot en op andere kazernes, waaronder ook counter-drone-teams.

Dat zijn militairen die gewapend zijn met een draagbare stoorzender, die ze met de hand bedienen door hem op de drone te richten. Met een druk op de knop wordt het signaal tussen drone en piloot verstoord en verbroken, waardoor de drone gedwongen wordt te crashen.

Als het echt menens is, heeft Defensie nog meer middelen achter de hand, zoals een shotgun om drones met een schot hagel uit te schakelen, of het Skyranger-kanon voor grotere toestellen. Die gewelddadige vorm van luchtverdediging tegen smokkeldrones is echter te gevaarlijk in bewoond gebied: een middel dat niet in verhouding staat tot de kwaal.

Omdat drones niet zo vaak voorkomen, zal het daadwerkelijk neerhalen ervan alleen gebeuren als het niet anders kan. Voorlopig blijft het bij waarneming, gevolgd door een zoekactie naar de piloot en langs de route van de drone, om te zien of er iets is afgeworpen. Alleen al weten dát er iets is afgegooid, is winst: dan hoeft er alleen gezocht te worden, zonder zwaar geschut.