Kans op bosbrand door aanhoudende hitte: 'Die paar buien helpen nauwelijks'
De regen van afgelopen weekend heeft de droogte in de Brabantse natuur nauwelijks verminderd. Met tropische temperaturen in aantocht blijft de kans op natuurbranden groot en geldt in de hele provincie nog altijd het hoogste risiconiveau. "De regenbuien van afgelopen weekend betekenen niet dat de natuur weer vochtig en veilig is", stellen de veiligheidsregio's.
Het is een beetje een open deur, geeft Marieke van Wijk van de Veiligheidsregio Midden en West Brabant toe, maar hoe langer het warm en droog blijft, hoe groter het risico is op natuurbranden. "Temperatuur, wind en droogte zijn de belangrijkste factoren."
Liever miezerregen
Hoewel er, met de storm van afgelopen weekend, flink wat neerslag viel, betekent dat niet dat de droogte verdwenen is. Zeker niet als regen in korte, hevige buien valt. "Die regen lost het tekort niet op", legt Van Wijk uit. "Als de grond al uitgedroogd is, trekt water vaak niet goed in de bodem, zeker niet als het allemaal in één keer valt." Het water stroomt dan weg of verdampt voor het kan intrekken.
"De meeste mensen vinden wekenlange motregen natuurlijk niets", lacht Van Wijk, "maar voor de natuur is dat veel effectiever dan zo'n enkele zware bui." Daarom blijft het risico op natuurbranden ook na een nat moment hoog, vooral wanneer warme en droge dagen snel terugkeren.
Geluk gehad
De meeste natuurbranden zijn volgens Van Wijk in het voorjaar: "De meeste blaadjes zijn dan nog droog. In 2025 was april dan ook de 'topmaand'", noemt ze als voorbeeld. "Op een gegeven moment komen de 'sapstromen van de natuur' op gang. Planten groeien in de zomer en bevatten dan meer vocht, wat de natuur minder brandgevoelig maakt."
Dat betekent niet dat natuurbranden niet voorkomen in de zomer: "Kijk maar naar augustus 2022 en juni 2023; droge periodes met dus veel branden." Vanuit dat opzicht kunnen we volgens Van Wijk concluderen dat we dit jaar in de droge en warme junimaand geluk hebben gehad.
Ook in de veiligheidsregio Brabant Zuidoost zien ze dat de vegetatie dan steeds meer gaat verdrogen en verdorren en waarschuwen ze het publiek om alert te zijn op een natuurbrand.
Hoogste risico
Met warm weer op komst wordt de kans op natuurbranden hoger, en dat terwijl er nu al een fase 2 is afgekondigd in alle drie de veiligheidsregio's in de provincie. Dat is het hoogste risiconiveau op bosbranden en terreineigenaren, natuurbeheerders en hulpdiensten zijn extra alert.
Bij hogere fases worden sneller eenheden opgeroepen, legt Van Wijk uit. "Als bij een kleine rookpluim een heel peloton het bos in gaat, lijkt dat overdreven, maar zeker als het heet is en er wind staat, is een uitbreidende natuurbrand heel moeilijk uit te krijgen." Daarnaast worden drones ingezet om sneller hotspots te kunnen lokaliseren en is er samenwerking met buitenlandse hulpdiensten voor als grootschalige inzet nodig is.
Melden, melden, melden
Omdat natuurbranden zich niet alleen van boom tot boom verplaatsen, maar ook onzichtbaar onder de grond, werden onder meer bij de natuurbrand bij Budel van begin mei een 'hand crew' ingezet. Deze specialistische brandweerteams bestrijden met handgereedschap de brand op plekken waar blusvoertuigen niet kunnen komen. "Ze gaan met een soort mattenkloppers te werk, om het vuur onder de grond uit te slaan, dat is heel indrukwekkend."
De meeste natuurbranden ontstaan volgens de woordvoerder van veiligheidsregio Brabant zuidoost door menselijk handelen. Hij roept dus op om met dit droge weer extra voorzichtig te zijn. Wat inwoners het best kunnen doen als ze een natuurbrand vermoeden? "Melden, melden, melden! Bel direct 112 en ga naar een veilige plek", benadrukt Van Wijk. "De meeste natuurbranden worden ontdekt door fietsers en wandelaars. Als we er snel bij zijn, voorkomen we dat de brand zich verspreidt."
