Hoogspanningslijn liet 15 jaar op zich wachten door juridisch gesteggel
De nieuwe hoogspanningslijn van het Zeeuwse Rilland naar Tilburg is eindelijk in aanbouw. Maar voordat de eerste mastfunderingen de grond in konden, liep het project ruim vijftien jaar vertraging op. Door protest van omwonenden, politieke bemoeienis en slepende procedures werd de broodnodige stroomverbinding jarenlang vertraagd, blijkt uit een reconstructie van het Financieele Dagblad.
Inmiddels is de bouw van het tracé tussen Zeeland en Tilburg in volle gang. De eerste funderingen van hoogspanningsmasten staan al fier overeind. Maar wie denkt dat het eenvoudig was om die masten neer te zetten, komt bedrogen uit.
Volgens het FD liep het project maar liefst vijftien jaar vertraging op, onder meer door actiegroepen die een stokje wilden steken voor de bouw van de hoogspanningsmasten. Ook het verkrijgen van vergunningen was een behoorlijk ingewikkelde bestuurlijke puzzel: zo waren er vijfhonderd grondeigenaren betrokken, moesten dertien gemeenten overgehaald worden en hadden ook twee provincies en drie waterschappen een vinger in de pap.
De verbinding moet er vooral voor zorgen dat wind- en zonne-energie uit Zeeland makkelijker kan worden doorgevoerd naar grote stroomverbruikers in de regio, zoals ASML. "We hebben zo hard gewerkt om tot dit punt te komen", zegt chief operations officer Maarten Abbenhuis van TenneT tegen de krant.
Toen hij in 2009 bij de netbeheerder begon, lagen de eerste plannen voor het tracé al klaar. "Maar zolang als het hier geduurd heeft, die luxe hebben we gewoon niet meer."
Terug naar de tekentafel
Er werd al snel begonnen met lijnen trekken, maar simpel was dat niet. Na de eerste plannen besloot het ministerie van Economische Zaken dat de lijn zo veel mogelijk langs bestaande snelwegen, sporen en andere hoogspanningsmasten moest lopen. Het bleek de eerste kink in de spreekwoordelijke kabel: TenneT kon terug naar de tekentafel.
Nieuwe maatregelen moeten jaren tijdwinst opleveren
Het kabinet werkt momenteel aan een crisiswet die moet voorkomen dat grote energieprojecten opnieuw vastlopen in eindeloos juridisch gesteggel, zoals bij het tracé Rilland-Tilburg gebeurde. Hoe die maatregelen er precies uit gaan zien, staat nog niet vast. Toch nemen advocaten in het FD alvast een voorschot.
Zo ligt zogenoemd bevoegd gezag als optie op tafel. Daarmee kan een gemeente of provincie worden overgeslagen. Er blijft dan wel inspraak mogelijk, maar maandenlange discussies over wie verantwoordelijk is voor een project kunnen zo worden voorkomen. Daarnaast wordt nagedacht over het vergunningsvrij maken van kleinere projecten, zoals de bouw van transformatoren, stelt de advocaat.
In 2014 lag er een nieuw plan, dichter langs woonkernen zoals Roosendaal, Breda en Oosterhout. De minister stemde ermee in, maar toen begon het verzet pas echt.
'Je wint niet op de inhoud'
Protestgroepen, zoals 380kVOosterhoutNee, verenigden zich. Volgens hen kwamen de kabels veel te dicht langs woningen en scholen. "We kwamen er al snel achter dat je niet wint op de inhoud", zegt Marcel Stiefelhage, een belangrijke speler binnen de protestgroep. "Nee, de sleutel ligt bij de politiek. Die moet je overtuigen dat het een slecht idee is."
Bij een informatiebijeenkomst zongen kinderen luidkeels "Red het bos en de dieren". Ongeveer duizend mensen kwamen opdagen. TenneT blies de bijeenkomst af, zo is te zien op beelden van Omroep Brabant.
In 2015 reisde toenmalig minister Henk Kamp af naar Oosterhout met een mededeling die het project lange tijd op zijn gat zou leggen. De boodschap was duidelijk: als jullie het zelf zo goed weten, kom dan maar met een nieuw plan.
Vijftig nieuwe ontwerpen
Dat deden ze. Tekeningen voor vijftig nieuwe tracés plofften op de mat bij TenneT. Sommige waren niet meer dan een streep op de kaart, maar de netbeheerder moest ze allemaal laten beoordelen door een extern bureau. Maanden later bleven er nog een paar opties over.
In 2017 kwamen gemeenten, provincies, protestgroepen en natuurorganisaties met een nieuw advies. Opvallend genoeg leek dat sterk op het oorspronkelijke plan uit 2013. Alleen het idee om nieuwe lijnen in bestaande masten te hangen, werd om veiligheidsredenen geschrapt.
Juridisch gevecht
Daarna begon het juridische gevecht. Voor de bouw kwamen 120 zienswijzen binnen. Met een deel van de bezwaarmakers sloot TenneT een overeenkomst, maar 52 partijen stapten naar de Raad van State.
Ook daar liep het project opnieuw vertraging op, onder meer door personeelstekorten bij de bestuursrechter. Pas in 2025 veegde de Raad van State alle bezwaren van tafel. Zestien jaar na de eerste plannen kon de bouw eindelijk beginnen.
Hier lees je alle verhalen over het Brabantse stroomnet.
