Hoe kon Benno L. in Duitsland opnieuw kinderen misbruiken?
De Nederlandse politie reisde naar Duitsland, het Openbaar Ministerie stuurde een brief met informatie over zijn zedenverleden en Duitse agenten bezochten hem regelmatig thuis. Toch kon Benno L., die in Nederland was veroordeeld voor het misbruiken van tientallen meisjes, in Duitsland opnieuw de fout in gaan. Hoe kon het voor een tweede keer zo misgaan?
Deze vraag probeert verslaggever Eva de Schipper te beantwoorden in de Omroep Brabant-podcast Benno L. zat aan mijn kind.
We moeten terug naar 2010, toen L. terecht stond voor het seksueel misbruiken van tientallen meisjes en het maken van kinderporno. Nadat een computermonteur belastende beelden van kinderen ontdekte, werd de voormalig zwemleraar in 2009 thuis in Den Bosch gearresteerd.
Het Openbaar Ministerie (OM) wilde Benno tien jaar de cel in hebben én daarbovenop tbs met dwangverpleging. Want volgens justitie was het gevaar te groot dat hij opnieuw kinderen zou misbruiken. Maar een psycholoog en een psychiater dachten daar anders over. Zij schatten de kans dat Benno opnieuw in de fout zou gaan juist laag in. Onder meer vanwege zijn leeftijd. Benno was op dat moment eind vijftig en is nu 76 jaar.
Waarom geen extra onderzoek?
Wat opvalt, is dat het OM het niet eens was met deze conclusie, maar vervolgens niet vroeg om een tegenonderzoek door andere deskundigen of een uitgebreider onderzoek in het Pieter Baan Centrum (PBC).
In hoger beroep vroeg het Openbaar Ministerie het gerechtshof wel om L. naar het PBC te sturen, maar dat verzoek werd afgewezen. De reden: L. had vooraf aangekondigd niet mee te werken aan zo'n onderzoek, waardoor het gerechtshof dacht dat het niks zou opleveren. Er zou dan een 'lege diagnose' uit komen. Het hof noemde het verzoek van het OM dan ook een 'zinloze exercitie'.
Door de opstelling van L. zag het OM zich uiteindelijk gedwongen om de tbs-eis te laten vallen. Het hof hield vast aan de eerdere, milde adviezen van de psycholoog en psychiater. Omdat zij geen officiële psychische stoornis zagen, ontbrak volgens het hof de wettelijke basis om tbs op te leggen. Het gevolg was dat Benno L. destijds een zes jaar durende celstraf kreeg, zonder tbs. Hij verdween weliswaar achter de tralies, maar kreeg niet de verplichte behandeling en het langdurige toezicht waar justitie aanvankelijk op inzette.
Wat gebeurt er nu met verdachten die niet mee willen werken aan een onderzoek in het Pieter Baan Centrum?
Vandaag de dag werkt het anders. De wet is aangepast, waardoor rechters bij 'weigerzaken' alsnog tbs kunnen opleggen. Wanneer een verdachte niet meewerkt aan een onderzoek in het PBC, kan deze alsnog in 'stilte' worden geobserveerd. De weigerende verdachte wordt dan 24/7 op de leefafdeling gevolgd om te zien hoe deze reageert op stress, oogcontact maakt en communiceert. Ook gaan de onderzoekers in gesprek met de omgeving van de verdachte. Denk aan (ex-)partners, familie en werkgevers.
Nederlandse politie op bezoek in Duitsland
Na drie jaar cel kwam L. in 2013 voorwaardelijk vrij en bleef hij nog twee jaar onder toezicht van de reclassering. In die tijd droeg hij onder meer een enkelband, moest hij zich blijven melden en had hij een gebiedsverbod voor tien steden. Het ging om plaatsen waar zijn slachtoffers woonden, zoals Den Bosch, Vught en Tilburg.
In de laatste periode van zijn toezicht wilde L. verhuizen naar Duitsland. De Nederlandse autoriteiten waren op de hoogte en informeerden hun Duitse collega's. In februari 2015 bracht de Nederlandse politie een bezoek aan de afdeling zedenzaken van de Duitse politie. Ook stuurde het OM een vertaalde brief met informatie over de Nederlandse strafzaak naar Duitsland.
Duitse politie wordt ingelicht
Het Nationaal Parket laat weten dat de Duitse autoriteiten zijn geïnformeerd over de feiten waarvoor L. is veroordeeld, het toezicht dat op dat moment nog liep en zijn voornemen om in Duitsland te gaan wonen en werken. Na zijn verhuizing gaat de Duitse politie langs bij Benno. Bij dit bezoek zijn ook twee medewerkers van de Nederlandse reclassering aanwezig. Zijn komst blijft dus niet onopgemerkt.
Na zijn verhuizing moet Benno zich voorlopig blijven melden bij de Nederlandse reclassering. Nederland blijft verantwoordelijk voor het toezicht zolang zijn voorwaardelijke invrijheidstelling loopt. Maar in september 2015 eindigt het Nederlandse toezicht van de reclassering en is er geen contact meer met de Duitse autoriteiten. Benno L. heeft zijn straf dan volledig uitgezeten en is vrij man.
De Duitse politie komt nog wel een paar keer bij hem thuis, maar dat stopt in 2016.
Opnieuw slachtoffers in Duitsland
In de jaren daarna maakt Benno L. opnieuw slachtoffers. In Duitsland misbruikt hij kinderen uit twee gezinnen. In 2023 wordt hij veroordeeld en eind 2024 wordt definitief besloten dat hij na zijn 9 jaar durende celstraf ook de Duitse variant van tbs krijgt opgelegd.
Had het voorkomen kunnen worden?
Of aanvullend onderzoek in Nederland destijds tot tbs had kunnen leiden, is niet meer vast te stellen. Net zo min als de vraag of die maatregel deze nieuwe slachtoffers had kunnen voorkomen.
Aan het begin van dit onderzoek zijn de twee officieren van justitie die destijds bij de Nederlandse zaak betrokken waren benaderd. Beiden lieten weten geen behoefte te hebben aan een interview.
