Ingestorte kassen in Waspik, een gebarsten muur door een bezwijkend dak in Tilburg en meerdere sporthallen die uit voorzorg werden afgesloten vanwege een dikke laag sneeuw op het dak. Woensdagavond lijken meerdere daken in Brabant, en daarbuiten, het te begeven. Maar hoe kan dat? Universitair docent bouwkunde Arjan Habraken legt het uit.

“Sneeuw is altijd een lastig geval”, zegt Habraken, universitair docent Bouwkunde aan de TU Eindhoven. In Nederland gelden strenge regels waar ontwerpers en ingenieurs zich aan moeten houden als het om sneeuwbelasting gaat. “Een plat dak moet omgerekend ongeveer dertig centimeter sneeuw kunnen dragen. Met de veiligheidsmarge erbij zit je om en nabij de vijfenveertig centimeter.”

Toch is het winterweer van de afgelopen dagen funest gebleken voor meerdere daken. Zo sloot een filiaal van de Praxis in Tilburg uit voorzorg de deuren: medewerkers vertrouwden de hoeveelheid sneeuw op het dak niet.

Ook sporthallen in Waalwijk gingen dicht. De muren van een bedrijfspand aan de Gesworenhoekseweg in Tilburg scheurden door het gewicht en een deel van een kassencomplex in Waalwijk bezweek onder de last van de witte massa. Ook buiten de provincie in Utrecht stortte een sportcomplex gedeeltelijk in, daarbij raakte niemand gewond.

Volgens Habraken speelt vooral de weersomslag van de afgelopen dagen een grote rol. “Het heeft eerst flink gesneeuwd, daarna is het gaan dooien en nu komt er opnieuw sneeuw bovenop. Die combinatie kan zorgen voor veel extra gewicht op een dak.”

Hoe kan een dak instorten?
“Als sneeuw op een dak valt, vervormt het dak een beetje omdat die sneeuw blijft liggen." Het gewicht van de sneeuw zorgt ervoor dat een dak iets doorbuigt, waardoor er een kuil ontstaat. Smeltwater blijft daarin staan en dat maakt de belasting alleen maar groter. "Gaat die sneeuw vervolgens smelten en kan het water nergens heen, dan verzamelt het zich in zo’n kuil. Dat levert nóg meer gewicht op.” In de bouwkunde heet dat het 'ponding-effect'.

Ponding kan alleen voorkomen worden met een dak dat volgens de regels is gebouwd en waar water goed van af kan.

Hoewel ieder dak van een openbare plek officieel berekend is op ongeveer dertig centimeter sneeuw, kan zo’n met smeltwater gevulde kuil de belasting flink verhogen. “Hoe meer water er blijft liggen, hoe groter de druk. De vervorming wordt steeds groter”, legt Habraken uit. “Die kuilen ontstaan vaak in het midden van het dak. Dan kan een dak onder de druk bezwijken.” 

Ook ingenieur en voormalig decaan aan de faculteit bouwkunde Elphi Nelissen ziet dat het misgaat met dit weer. “Maar als daken nu al instorten, voldoen ze gewoon niet aan de regelgeving”, vertelt zij stellig tegenover Omroep Brabant. “In landen als Rusland liggen de normen veel hoger, soms wel vijf keer zo hoog. Daar valt nu eenmaal veel meer sneeuw.”

Richtlijnen
In Nederland moet ieder gebouw voldoen aan de richtlijnen voor sneeuwbelasting. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de hoeveelheid sneeuw op het dak zelf, maar ook naar situaties waarin sneeuw bijvoorbeeld van een schuin dak op een lager dak kan vallen. 

“Je kunt niet zeggen: ‘het dak kan dertig centimeter aan en klaar.'" Volgens Habraken vraagt dat om scherp ontwerpwerk. Ook het afwateren van het dak moet goed geregeld zijn. "Ontwerpers moeten al die factoren meenemen. Dat zou nog wat meer op het netvlies mogen zitten.”

Vier keer zo zwaar
“Sneeuw kan ook afschuiven of door de wind verplaatst worden." Bij gebouwen met meerdere puntdaken naast elkaar, zoals bij glazen kassen in Waspik, kan sneeuw zich dan ophopen op een plek. "Dan kan de belasting lokaal tot vier keer zo hoog worden”, zegt hij.

Volgens Habraken is het niet ondenkbaar dat ook in Nederland de sneeuwregels in de toekomst worden aangescherpt. “Ik zit al lang in het vak en wat de sneeuwcode betreft is er weinig veranderd”, zegt hij. “Maar we zien dat het weer steeds extremer wordt. Het kan goed zijn dat we daar opnieuw naar moeten kijken.”