Om de natuur te herstellen en de landbouw te verduurzamen, willen D66, VVD en CDA fors investeren. De partijen presenteerden vrijdag hun plannen, met daarin een flink pakket met stikstofmaatregelen. Zo komt er geld voor boeren die willen verduurzamen of vrijwillig willen stoppen, komen er stikstofdoelen per sector en gebied en krijgen jonge boeren ondersteuning. In totaal willen de partijen 20 miljard euro reserveren voor het stikstofpakket.

Op het eerste gezicht lijkt dat goed nieuws voor Brabant. Als provincie met veel intensieve veehouderij én kwetsbare natuurgebieden, hebben we hier veel last van de stikstofcrisis. De vergunningverlening ligt in Brabant bijvoorbeeld in praktijk al jaren stil, wat voor problemen zorgt voor woningbouw, infrastructuur en economische ontwikkeling.

Van demissionair landbouwminister Wiersma (BBB) kwamen de afgelopen jaren amper maatregelen, waardoor de provincie aan de lat stond om de stikstofcrisis te bestrijden.

Keuzes maken
"De politiek moet de keuzes maken die nodig zijn om in een samenhangend en voor de sector overtuigend pakket de stikstofcrisis op te lossen en ruimte te creëren voor
ontspanning in de economie", staat er dan ook niet voor niets in het coalitieakkoord.

En die keuzes maken D66, VVD en CDA. Zo komen stikstofdoelen per sector in de wet te staan en worden er in overleg met provincies ook specifieke doelen per gebied opgesteld. Uiteindelijk moeten deze doelen per veehouder worden uitgesplitst, zodat elke boer precies weet hoeveel minder stikstof hij uit moet stoten. In 2035 moet de landbouwsector tussen de 42 en 46 procent minder stikstof uitstoten ten opzichte van 2019.

Vrijwillig stoppen, aanpassen of verplaatsen
Voor boeren die willen stoppen, moeten beëindigingsregelingen blijven. Het is de bedoeling dat die uitkoopregelingen gericht worden op verouderde veehouderijen of boeren die hun bedrijf dichtbij overbelaste natuur hebben. Tot en met 2035 moet hier een extra 2,75 miljard euro voor worden vrijgemaakt.

Voor de zomer moet het nieuwe kabinet afspraken maken met provincies over zones rond de meest kwetsbare natuurgebieden, zoals de Peel. Rond deze gebieden moet de stikstofuitstoot namelijk fors naar beneden. Om dat te bereiken moeten veehouders innoveren, omschakelen, extensiveren (meer grond per dier hebben), verplaatsen of stoppen. Hiervoor willen de partijen 9 miljard uittrekken. Ook moet er 2 miljard aan subsidie voor verduurzaming van boerderijen komen.

Dwang
D66, VVD en CDA schuwen dwingende maateregelen niet in hun plannen. Als de stikstofdoelen niet worden gehaald, zullen aanvullende maatregelen nodig zijn, schrijven ze in het coalitieakkoord. 'Als ultieme remedie' kan de toekomstige regering dier- en fosfaatrechten in gaan trekken. Die rechten bepalen hoeveel dieren een bedrijf mag houden. Die rechten willen de partijen sowieso al gaan afromen als een bedrijf overgaat naar een nieuwe eigenaar buiten de familie.

Verder trekt het toekomstige minderheidskabinet de portemonnee voor natuurherstel en -beheer: hiervoor moet tot 2035 2,2 miljard euro komen. Daarna komt er jaarlijks 200 miljoen beschikbaar. Boeren die aan natuurbeheer doen krijgen tot 2035 1,2 miljard en daarna jaarlijks 165 miljoen euro. Bij het uitvoeren van de nieuwe Natuurherstelverordening, die draait om het herstellen van aangetaste ecosystemen, willen de partijen voortaan een bredere afweging maken met andere belangen zoals economie en ruimte.