Fleur en Jeroen staan slachtoffers bij: 'Met brok in m’n keel voor de deur' in Brabant

Voor nabestaanden en slachtoffers staat de wereld stil na een moord, vermissing of zedenzaak. En terwijl zij proberen te bevatten wat er is gebeurd, draait de buitenwereld door: journalisten bellen, camera’s staan voor de deur en op sociale media verspreiden geruchten zich razendsnel. Juist in die chaos proberen media-adviseurs Fleur de Bruijn uit Helvoirt en Jeroen Baardemans uit Breda families houvast te geven.

Ze werken voor Namens de Familie, een organisatie die ontstond nadat Anne Faber in 2017 was vermoord door een ontsnapte tbs’er. Haar verdwijning en dood zorgden voor enorme media-aandacht. Haar oom Hans Faber merkte hoe overweldigend die aandacht was voor de familie. Samen met politie en andere betrokken partijen groeide het besef: slachtoffers en nabestaanden hebben begeleiding nodig in hoe ze met media omgaan. Dat leidde tot de oprichting van Namens de Familie, inmiddels onderdeel van Slachtofferhulp Nederland.

De Bruijn en Baardemans worden, net als hun collega’s, ingeschakeld op het moment dat alles nog rauw is. Soms nog voordat duidelijk is wat er precies is gebeurd. Ze schuiven aan bij families thuis, midden in de crisis. “Dan sta je daar met een brok in je keel voor de deur”, zegt Fleur. “Je komt echt bij mensen thuis, bij wie iets verschrikkelijks is gebeurd.”

Volgens hen realiseren veel mensen zich niet wat media-aandacht doet met families. Voor buitenstaanders is het nieuws, voor nabestaanden is het hun leven dat opnieuw wordt opgerakeld. “Eén bericht, één zin kan alles weer terughalen”, zegt Jeroen.

Dat zien ze terug in vele Brabantse zaken, zoals bij de vermissing en dood van Silvana Heber, die later in een graf werd gevonden in een bosgebied op zes kilometer van haar huis in Hoogeloon. In de eerste dagen kan media-aandacht helpen: mensen delen foto’s, kijken uit, denken mee. Maar zodra duidelijk wordt dat iemand is overleden, verandert die aandacht in een extra belasting. “Je bent niet alleen slachtoffer van wat er is gebeurd”, zegt Fleur. “Maar ook van alles wat daarna nog op je afkomt.”

Die druk komt niet alleen van journalisten, maar steeds vaker van sociale media. Geruchten, aannames en soms zelfs schokkende beelden verspreiden zich razendsnel. Wat eenmaal online staat, is bijna niet meer weg te krijgen. In sommige zaken blijven beelden rondgaan via screenshots en appgroepen, ook als ze officieel zijn verwijderd.

Beluister hieronder de podcast met Jeroen Baardemans en Fleur de Bruijn: 

Daarom begint hun werk vaak met praktische adviezen: scherm social media af, accepteer geen onbekenden en wees voorzichtig met wat je deelt. Niet om iets te verbergen, maar om te voorkomen dat het verhaal verder ontspoort. Ook beeldvorming speelt een grote rol. Zeker als nog niet duidelijk is wat er precies is gebeurd, vullen anderen dat gat snel in. Dat kan pijnlijk zijn voor families, die zelf nog met vragen zitten.

Bij de gewelddadige dood van de Boxmeerse tonprater Frank Schrijen gebeurde dat bijvoorbeeld ook. Omdat hij een bekend figuur was, ging het verhaal al snel rond. “De familie kent iemand zoals hij echt was”, zegt Jeroen. “Als er dan van alles over hem wordt geroepen, doet dat enorm veel pijn.”

De rol van de media-adviseurs is niet om journalistiek tegen te houden. Nieuws moet verteld worden, zeggen ze. Maar wel zorgvuldig. Volgens hen zit het verschil vaak in kleine keuzes: welke woorden gebruik je, welke foto plaats je, check je informatie goed genoeg? “Stel jezelf de vraag: hoe zou dit voelen als het mijn familie was”, zegt Jeroen.

Hun werk laat zien dat een misdrijf zelden ophoudt bij het misdrijf zelf. Voor nabestaanden begint daarna een periode waarin verdriet, aandacht en machteloosheid door elkaar lopen. En waarin één bericht nog lang kan blijven nadreunen.