Kerken noemen leed afstandsmoeders pijnlijk, maar zeggen geen sorry in Brabant

Dat ongetrouwde vrouwen vroeger afstand moesten doen van hun pasgeboren kinderen, was 'een ingrijpende en pijnlijke gebeurtenis'. Dat laat het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO), een samenwerkingsverband van ongeveer dertig kerkgenootschappen, dinsdag weten. De kerken erkennen het leed, maar bieden geen excuses aan.

Excuses zijn juist wat stichting De Nederlandse Afstandsmoeder wilde van onder meer de kerk.

Tussen 1956 en 1984 moesten ongeveer 15.000 vrouwen hun pasgeboren baby, vaak gedwongen, afstaan ter adoptie. Het ging meestal om ongehuwde jonge vrouwen in instellingen zoals Moederheil in Breda en Huize De Bocht in Goirle. Een zwangerschap buiten het huwelijk werd gezien als een grote schande. Het afstaan gebeurde bijvoorbeeld onder druk van familie, kinderbescherming en de kerk.

Volgens de kerken staat de waarde van het gezin centraal in de Bijbelse traditie. "Vanuit dat uitgangspunt is het bij elkaar houden van moeder en kind een belangrijke leidraad geweest. Juist daarom is het pijnlijk om te zien dat de praktijk in die tijd niet altijd in lijn was met die intenties."

Wel excuses van het kabinet
Die praktijk heeft zowel bij de zogenoemde afstandsmoeders als bij hun kinderen grote schade aangericht, constateerde een onderzoekscommissie onder leiding van pedagoog Micha de Winter vorig jaar. Sommige moeders zagen hun kind nooit meer terug, anderen kwamen pas na vele jaren met hen in contact. Kinderen kwamen soms in een tehuis terecht, zonder stabiele en liefdevolle omgeving. Het kabinet kondigde vorige maand excuses aan.

Bij het CIO zijn onder meer de Rooms-Katholieke Kerk, de Protestantse Kerk in Nederland, de gereformeerde kerken, de Remonstrantse Broederschap, pinkstergemeenten en de joodse gemeenschap aangesloten.

Adoptiekenniscentrum Fiom bood in 2024 en 2025 al excuses aan. "Fiom erkent de pijn en het verdriet die dit heeft veroorzaakt en wil met deze brief openlijk excuses aanbieden aan iedereen die in het verleden niet de nodige steun van F.I.O.M. heeft ontvangen om zelf de keuze te kunnen maken om voor het kind te zorgen."