Delano lag in slaapzak toen zijn kameraden hem per ongeluk overreden
Delano, de 21-jarige militair uit Oirschot die vorig jaar omkwam tijdens een oefening, lag in zijn slaapzak naast zijn pantserwagen toen hij werd aangereden door passerende collega's. Dat blijkt uit een rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). Een van de conclusies is dat Defensie onvoldoende kan garanderen dat militaire oefeningen veilig verlopen.
Het ongeluk gebeurde tijdens de grote legeroefening Bastion Lion in Duitsland, met 4000 militairen en 1800 voertuigen. Delano was chauffeur bij de Limburgse Jagers uit Oirschot en bestuurde een stafvoertuig van de Bravo-compagnie, waarin leidinggevenden zaten.
Nadat zij op 10 april het oefendorp hadden veroverd, parkeerde hij het pantserwielvoertuig in de berm langs een doorgaande weg. Terwijl de leidinggevenden in het voertuig bleven werken en daarna naar de commandopost gingen, kregen Delano en de boordschutter opdracht om te gaan slapen. Omdat zij niet in voertuigen mochten slapen, kozen ze ieder een eigen plek.
Slaapzak
De boordschutter ging in een gebouw aan de overkant van de weg liggen. Chauffeur Delano ging rond half elf die avond in zijn gecamoufleerde slaapzak op een matje naast het voertuig in de berm slapen. Hij mocht die plek zelf kiezen; er was geen markering of verlichting aanwezig. "Mogelijk wilde hij dienstbaar zijn aan zijn groep door als chauffeur dicht bij het voertuig te gaan slapen", schrijven de onderzoekers.
Daarna werd het onverwacht druk vanwege een hergroepering. Bevelen werden opgehaald, materiaal werd overgeladen en er werd bevoorraad. De doorgaande weg raakte geblokkeerd door de vele voertuigen. Daardoor moest zwaar doorgaand verkeer, zoals Boxers, Bushmasters en Scania-trucks, een andere route nemen. Door de opstoppingen moesten voertuigen soms uitwijken via de berm, waar ook het voertuig van Delano stond.
Slagschaduw
"Hoewel de straatverlichting in het oefendorp aanstond, lag de slaaplocatie van de chauffeur in de schaduw van het geparkeerde voertuig. Geen van de militairen in de passerende voertuigen heeft de slapende chauffeur opgemerkt", schrijft de Onderzoeksraad. Welk voertuig de militair heeft geraakt, is niet duidelijk geworden. Mogelijk waren er zelfs meerdere voertuigen betrokken.
Toen de leidinggevenden rond 01.00 uur terugkeerden bij de pantserwagen, ontdekten zij dat Delano was overreden. De hulpdiensten konden niets meer voor hem betekenen. De oefening werd stilgelegd.
Risico's
Het was niet het enige ongeluk. Een half jaar na de dood van Delano kantelde tijdens een oefening een pantserwagen, waarbij een 28-jarige soldaat om het leven kwam. Ook in 2024 vielen er diverse gewonden en een dodelijk slachtoffer bij ongelukken.
De Onderzoeksraad voor Veiligheid merkt op dat er onvoldoende oog was voor de risico's. Concreet betekende dat dat er tijdens de veiligheidsbriefing vooraf geen aandacht was voor buiten slapen in het donker. Militairen moesten het vooral doen met ongeschreven regels en hun eigen ervaring.
Ook reden tijdens de oefening relatief jonge chauffeurs rond die net hun vrachtwagenrijbewijs hadden gehaald. Zij hadden weinig ervaring met rijden in het donker en konden gevaren daardoor minder goed inschatten.
"Uit de risicoanalyses van de oefenende eenheden en de twee oefeningen waar de ongevallen plaatsvonden, blijkt dat een aantal relevante risico's niet was onderkend", schrijft de OVV.
Balans
"Commandanten staan onder druk om meer personeel op te leiden, realistisch te oefenen en voortdurend gereed te staan. Daardoor zijn zij minder goed in staat een adequate balans te vinden tussen ervaringsopbouw, oefenambitie en risicobeheersing. Het gevolg is dat relatief jonge en minder ervaren militairen tijdens oefeningen met grotere risico's worden geconfronteerd." Ook zaken als slaapverstoring, tijdsdruk en prestatiedruk spelen mee, schrijft de OVV.
Nu de krijgsmacht groeit van 80.000 naar 122.000 mannen en vrouwen, is het advies om de oefenambities te verlagen en aanvullende veiligheidsmaatregelen te nemen. Ook moet daarover worden gesproken en moeten kritische tegengeluiden ruimte krijgen, schrijven de onderzoekers. Daarnaast adviseren zij een vaste oefenleiding die voortdurend alle risico's beoordeelt, naar Duits en Amerikaans voorbeeld.
Ongeluk
De 13 Lichte Brigade uit Oirschot hield vorige maand opnieuw een grote oefening in Duitsland: Fighter Lion. Die werd voorafgegaan door een uitgebreide veiligheidsinstructie voor iedereen die het terrein bezocht, ook voor de media. Toch kon dat een verkeersongeluk met vier gewonde militairen niet voorkomen.
In de kampementen viel wel op dat tenten rond voertuigen en tussen bomen waren opgesteld, op ruime afstand van doorgaande wegen. Dat leek een les van vorig jaar.
