Nog meer kritiek op miljoenenaankoop mbo: schijn van belangenverstrengeling
Degene die toezicht moest houden op de aankoop van een miljoenenpand door het ROC Ter Aa in Helmond, onderhandelde mee over de aankoop. Hij is bovendien een bekende van de vrouw die het pand verkocht. Dat blijkt uit onderzoek van Omroep Brabant. Deskundigen zijn kritisch op de gang van zaken, zeker omdat de deal om meerdere redenen omstreden is: ‘Dit wekt de schijn van belangenverstrengeling’.
Vorig jaar kocht de mbo-instelling ROC Ter Aa het voormalige gemeentekantoor in het Boscotondo-complex aan het Frans Joseph van Thielpark in Helmond voor vier miljoen euro. Doel is om het te gaan gebruiken als leslocatie.
De koop is om meerdere redenen omstreden, bijvoorbeeld omdat het pand in 2020 nog voor twee miljoen van eigenaar veranderde.
OR buitengesloten
Daarnaast meldde Omroep Brabant eerder dat de ondernemingsraad (OR) niet betrokken is geweest bij de aankoop. Volgens de school vanwege een geheimhoudingsafspraak met de gemeente. Die reden werd door een deskundige eerder al afgedaan als ‘flauwekul-argument’, omdat de OR een wettelijk adviesrecht heeft.
Nu blijkt daarnaast ook dat de toenmalige voorzitter van de Raad van Toezicht (RvT), Philippe van Esch, een bijzondere rol had.
De Raad van Toezicht moet toezicht houden op het handelen van het schoolbestuur, maar Van Esch was zelf betrokken bij de onderhandelingen én is een bekende van de verkopende partij. Opvallend: kort na het nieuws over de deal trad hij plotseling af als voorzitter, zo is op te maken uit zijn LinkedIn pagina.
Helmond Sport
Omroep Brabant sprak met Winny Hoffmann, directeur van de Hoffmann groep. Zij verkocht het oude raadsgebouw vorig jaar aan het ROC. Ze bevestigt geen onbekende van Van Esch te zijn. Zo geeft Hoffmann aan wel eens met hem te lunchen. “Hij is een heel goede zakenman. Een mannelijke versie van mij", laat ze weten.
Ook zien de twee elkaar op gala’s, bijvoorbeeld van Hoffmann’s foundation die ook verbonden is aan Helmond Sport. Van Esch is voorzitter van die voetbalclub. Op Facebook is Hoffmann daarnaast bevriend met zowel Philippe van Esch als zijn vrouw. “Maar we komen niet bij elkaar thuis hoor”, aldus de onderneemster.
Belangenverstrengeling
Volgens hoogleraar Corporate Governance aan Nyenrode Business Universiteit Leen Paape, kan zo'n band problematisch zijn. “Het wekt op z’n minst de schijn van belangenverstrengeling”, zo laat hij aan Omroep Brabant weten. "Al weten we natuurlijk niet of dat hier ook zo is."
Paape noemt dat ‘onverstandig’, zeker nu er gedoe is rond de aankoop, bijvoorbeeld over het passeren van de OR en het bedrag dat het ROC Ter Aa heeft neergelegd: “In zo’n geval zou ik roomser dan de Paus zijn. Ik begrijp wel dat hier nu vraagtekens bij worden gezet.”
Geen taxatie
Wat de zaak nog riskanter maakt is dat in dit geval niet alleen de OR tegen de regels in is gepasseerd, er blijkt ook geen taxatie te hebben plaatsgevonden van het pand. Het ROC laat weten dat dit niet is gebeurd, omdat dit niet verplicht was: de school hoefde immers geen lening af te sluiten.
Hans van der Ploeg, directeur van Vastgoed Nederland, reageert verbaasd op die argumentatie. Geen taxatie laten doen, noemt hij in alle gevallen ‘geenszins verstandig’. Paape vult aan: “Als ik in de Raad van Toezicht zat, zou ik daar absoluut een punt van maken. Wat vertelt de taxatie over de waarde van het pand, is het echt wel vier miljoen waard?”
Onafhankelijkheid
Maar wat als die toezichthouder zelf mee onderhandelt? Van der Ploeg vindt het verre van ideaal. “Ik zou de voorzitter van de Raad van Toezicht niet mee laten onderhandelen.” Paape wijst op de heldere rolverdeling in dit soort kwesties. “Het bestuur bestuurt, de Raad van Toezicht houdt toezicht.”
Volgens hem is het voor de RvT ‘wel heel moeilijk' om de deal onafhankelijk te beoordelen als de voorzitter zelf aan tafel zat tijdens de onderhandelingen. “Daar kun je als voorzitter beter van wegblijven, het wordt zo wel heel ingewikkeld.”
Volgend jaar moet het nieuwe pand in gebruik genomen worden. Of de OR aan zal dringen het pand alsnog te laten taxeren of op een andere manier actie onderneemt, is nog niet bekend.
Reacties Philippe van Esch en ROC Ter Aa
Philippe van Esch reageerde ondanks meerdere verzoeken niet op vragen van Omroep Brabant.
Het ROC Ter Aa wil na de recente publicaties nog maar sporadisch ingaan op vragen van de pers. Een reflectie op de gang van zaken valt daar niet onder. Wel bevestigt de school dat Van Esch aan de onderhandelingstafel zat, en dat er geen taxatie is gedaan omdat een hypotheek niet nodig is.
Heb je een tip voor de onderzoeksredactie van Omroep Brabant? Mail dan naar [email protected] of bereik ons anoniem via Publeaks.
Waarom is dit nieuws belangrijk?
Deskundigen noemen het om meerdere reden problematisch dat de voorzitter van de Raad van Toezicht (RvT) betrokken is bij de onderhandelingen rond het pand én een bekende is van de verkopende partij. Dit zijn die redenen:
- De OR is gepasseerd
Dit is in geen enkel geval toegestaan, maar door de link tussen de RvT-voorzitter en de verkoper wordt de schijn gewekt dat ze iets te verbergen hebben. Waarom is de OR niet meegenomen in het besluit? - Er is geen taxatie gedaan
De RvT zou in dit geval aan kunnen dringen op een taxatie. Maar in dit geval was hun voorzitter direct betrokken bij de onderhandelingen, is er dan wel ruimte voor onafhankelijke kritiek? - Er zijn vragen over de prijs en geschiktheid van het pand
Betrokkenen verbazen zich over de prijsstijging van 2 miljoen in zes jaar tijd, en de OR heeft twijfels bij de geschiktheid van het pand. Een duidelijke rolverdeling tussen het bestuur van de school en de toezichthouders is dan belangrijk. De schijn van belangenverstrengeling helpt niet.