Wat hebben Django Wager, Lenny Kuhr, Klaas Dijkhoff en Willy van de Kerkhof met elkaar gemeen? Ze staan allemaal als lijstduwer op een kieslijst voor de komende gemeenteraadsverkiezingen. De meesten zijn niet van plan daadwerkelijk in de raad te gaan zitten. Volgens bestuurskundige Julien van Ostaaijen van Tilburg University is dit geen kiezersbedrog, maar wel teleurstellend voor de stemmer.

De lijstduwers staan vaak laag op de lijst. De kans dat ze inderdaad gekozen worden is erg klein, maar ze leveren wel stemmen op. "Ik vind het lastig om dit kiezersbedrog te noemen omdat ik niet weet in hoeverre de kiezer beseft dat deze mensen niet in de raad gaan zitten",  zegt bestuurskundige Van Ostaaijen.

"Het is wel teleurstellend", gaat hij verder. "De stemmer neemt de moeite om helemaal naar onderen op de kieslijst het vakje rood te kleuren omdat hij vertrouwen heeft in deze persoon. Dat deze persoon vervolgens helemaal niet van plan is om bij voorkeursstemmen zijn raadszetel in te nemen, is altijd teleurstellend."  

Toch is het niet zo dat lijstduwers nooit hun plek innemen in de raad. TV-persoonlijkheid Albert Verlinde deed dat in 2020 wel. Hij kwam via een onverkiesbare plek met voorkeursstemmen toch in de gemeenteraad van Vught. "Ik vond die hoeveelheid voorkeursstemmen een teken waar ik iets mee moest", zegt hij daar nu over. "Ik heb het ook heel leuk gevonden om te doen en heb er veel van geleerd."

Toch beëindigde Verlinde na 2,5 jaar zijn politieke loopbaan. "Ik was heel fanatiek, was bij commissievergaderingen, werkbezoeken en raadsvergaderingen. Uiteindelijk kon ik dat niet meer combineren met mijn andere werk en ben ik gestopt."

Verlinde staat niet meer op een kieslijst. Ook niet als lijstduwer.

Anders dan bestuurskundige Van Ostaaijen vindt Verlinde het wèl kiezersbedrog om als lijstduwer niet de raad in te gaan. "Ik vind dat je je verantwoordelijkheid moet nemen. Zeker als je op een onverkiesbare plek toch met voorkeursstemmen gekozen wordt. Ik vind dat je dan je kiezer voor de gek houdt."

In Nuenen staat zanger Django Wagner op de kieslijst. Hij staat op de twaalfde plek voor een lokale partij die nu twee zetels heeft. "Als ik via voorkeursstemmen in de gemeenteraad gekozen wordt, ga ik die zetel niet innemen. Daar heb ik geen tijd voor."

Wagner wil wel op een andere manier politiek actief zijn. "Ik wil me laten bijpraten door mijn partijgenoten wat er speelt en hen te laten weten welke problemen ik signaleer. Zo hoop ik toch dat mijn stem indirect toch doorklinkt in de Nuenense politiek."

Tot slot hoopt bestuurskundige Van Ostaaijen, kiezersbedrog of niet,  dat we gewoon gaan stemmen. "Vorige keer lag de opkomst in Brabant net onder het landelijk gemiddelde van 51 procent. De gemeente politiek gaat namelijk echt ergens over. Het gaat over je directe leefomgeving. Gemeenten krijgen ook steeds meer taken denk aan zorg, onderwijs, veiligheid en gemeentelijke belastingen. Als je daar iets van vindt, ga dan stemmen."

In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op woensdag 18 maart heeft Omroep Brabant de begrotingen van alle 56 Brabantse gemeenten bestudeerd en over alle gemeenten een artikel geschreven over de afgelopen gemeenteraadsperiode. Bekijk de kaart hieronder voor het artikel over jouw gemeente of tik op deze link.