Het woningtekort, de stikstofcrisis en het overvolle stroomnet: het is zomaar een greep uit de problemen waar het provinciebestuur, ook in dit laatste jaar voor de nieuwe verkiezingen, voor aan de lat staat. Normaal gesproken zou dat betekenen dat de huidige coalitie zich terughoudend opstelt. Maar in deze 'onzekere tijden' laat Gedeputeerde Staten het roer nog niet los. "We zien dat het komende jaar op diverse onderwerpen nog belangrijke besluiten nodig zijn."

Vrijdag gaan Provinciale Staten in debat over de Perspectiefnota 2027. Daarin zet het college haar plannen voor het volgende jaar uiteen.

Ruimte en plannen voor Brabant
Veel van de problemen hebben te maken met ruimte. 'Niet alles kan overal en ook niet tegelijkertijd', is al langer het de boodschap van de provincie aan het Rijk.

Voor de uitbreidingsambities van defensie is grond nodig, maar dat geldt ook voor het verduurzamen van de landbouw, het uitbreiden van de natuur en het vergroten van het energienet, om een paar voorbeelden te noemen.

Denk bijvoorbeeld ook aan het mogelijk opheffen van het dorp Moerdijk. Daarover moet in juni een richtinggevend besluit worden genomen. Volgens de gemeente is het opheffen van het dorp onvermijdelijk door de uitbreiding van het haven- en industrieterrein en de komst van nieuwe energievoorzieningen. Het Rijk en de provincie zijn nog niet tot die conclusie gekomen.

Ondertussen moeten er tot 2035 164.000 woningen in Brabant gebouwd worden, 14.000 per jaar. Al jaren haalt Brabant dat doel niet. Ook hier gooien stikstof, kosten, personeel en het elektriciteitsnet roet in het eten.

De provincie verwacht in de nieuwe Nota Ruimte duidelijkheid te krijgen van het Rijk over wat wel en niet past in Brabant.

Onzekere wereld
Wat duidelijkheid is meer dan welkom voor een provinciebestuur dat overeind moet weten te blijven in een wereld die op haar grondvesten schudt. “De kwestie Groenland [dat door de VS bedreigd wordt met annexatie, red.] laat zien dat we ook als ‘westerse’ landen niet vanzelfsprekend op dezelfde lijn zitten”, schrijft het college bijvoorbeeld.

Wellicht minder spectaculair, maar niet zonder gevolgen, is de bezuiniging op het geld dat Brabant jaarlijks uit het provinciefonds van het Rijk ontvangt. De provincie moet nu al rondkomen met 27 miljoen euro minder en houdt de komende jaren rekening met 30 miljoen euro per jaar minder.

De onrust in de wereld zorgt ervoor dat de prioriteiten van de Europese Unie veranderen. Het college verwacht dat er meer geld naar defensie gaat en minder naar andere zaken, zoals landbouw.

Een volgende coalitie zal zich moeten verhouden tot wat er allemaal binnen en buiten Brabant gebeurt. Dat hoeft ze niet met lege handen te doen: voor de plannen van een nieuw college ligt alvast 400 miljoen euro klaar.

Rivieren, warmtebedrijf en behandelcentrum
Het college wil ook tijd en geld blijven steken in bestaande plannen en ambities. Zo is er dit jaar extra geld nodig voor het verruimen van rivieren, melden Gedeputeerde Staten. Het gaat om 5 miljoen euro aan extra kosten. "Dit is belangrijk voor de hoogwaterveiligheid in Brabant. Het is belangrijk om de projecten nu door te kunnen zetten." In totaal gaat het om 28 projecten.

Daarnaast wil de provincie een eigen regionaal warmtebedrijf oprichten. Daarmee zou een groot deel van de warmtevoorziening voor Brabantse huishoudens en bedrijven in collectieve handen komen. Naar verwachting gebeurt dat begin 2027.

Een andere ambitie van het college is het optuigen van een behandelcentrum voor patiënten die kampen met de gevolgen van een besmetting met Q-koorts of corona. De provincie wil dat patiënten in het ziekenhuis Bernhoven in Uden terecht kunnen. Onlangs droeg de Tweede Kamer de minister op om samen met Brabant op zoek te gaan naar geld voor zo’n centrum. Dat onderzoek loopt nog.

Eindelijk landelijk stikstofbeleid
De afgelopen jaren leek Brabant er alleen voor te staan als het ging om stikstofbeleid. Van de BBB-minister kwamen amper plannen. Daar lijkt met het huidige kabinet een einde aan te komen.

De nieuwe landbouwminister van D66 werkt zijn stikstofplannen tot de zomer uit. Die plannen lijken voor een groot deel te overlappen met plannen die Brabant de afgelopen tijd zelf al maakte, zoals het sturen op individuele uitstootdoelen per bedrijf.