Na jaren schuiven is deadline voor veehouders toch echt daar, of niet?
Bijna een decennium. Zo lang heeft de staldeadline een groot deel van de Brabantse politiek beheerst. De datum waarop boeren in Brabant eerder dan elders hun verouderde stallen moeten verduurzamen om minder stikstof uit te stoten, stuitte sinds het begin op verzet uit de sector en politiek. Het leverde felle protesten op en coalities vielen of stonden ermee. Woensdag is de datum van 1 juli toch echt gepasseerd. Of lonken uitstel en uitzonderingen alsnog?
Momenteel buigt de rechter zich namelijk nog over de vraag of de landelijke stikstofplannen nadelige gevolgen hebben voor boeren die óók aan de Brabantse regels moeten voldoen. Afgelopen vrijdag sprak de rechter zijn zorgen uit voor boeren die al geïnvesteerd hebben in een duurzamere stal en vervolgens aan strengere eisen moeten voldoen omdat ze in dichtbij een kwetsbaar natuurgebied liggen.
Komende vrijdag wordt duidelijk of de rechter vindt dat de plannen van het kabinet inderdaad meegewogen moeten worden in de rechtszaak. Mocht hij dat vinden, zou dat zomaar kunnen betekenen dat voor boeren vlakbij kwetsbare natuur uitzonderingen gemaakt moeten worden.
Vaak verschoven
Het zou niet voor het eerst zijn dat er aan de staldeadline gesleuteld wordt. Al sinds het invoeren in 2017 is er met de datum verschoven en zijn er uitzonderingen gemaakt. Een tijdlijn:
- 2017: De provincie besluit dat veehouders op 1 januari 2022 hun stallen moeten verduurzamen.
- 2019: Het CDA laat de coalitie klappen, onder druk van hevige boerenprotesten tegen het stikstofbeleid. De partij wil af van de Brabantse staldeadline, maar daar is geen meerderheid voor.
- 2021: Een nieuwe coalitie van VVD, Forum voor Democratie, CDA en Lokaal Brabant verschuift de deadline met 2 jaar, tot 1 januari 2024.
- 2022: De rechter zet een streep door een aantal veelgebruikte systemen om stikstofuitstoot te verminderen. Deze werken niet zo goed als beloofd. Er komt een halfjaar uitstel tot 1 juli 2024 om een onderzoek van het ministerie van Landbouw af te wachten.
- 2023: Na de provinciale verkiezingen komt er geen coalitie met de BBB, onder meer omdat de andere partijen vasthouden aan de staldeadline. Wel krijgen melk- en kalverhouders opnieuw uitstel, met 2 jaar tot 1 januari 2026. Voor overige sectoren blijft de datum van 1 juli 2024 overeind.
- 2025: De onzekerheid over innovatieve systemen voor melkveehouders houdt aan en daarom willen de coalitiepartijen de staldeadline wederom met een halfjaar opschuiven. Ditmaal tot 1 juli 2026.
Stikstofcrisis
Omdat het slecht gaat met kwetsbare natuurgebieden, mogen er geen vergunningen worden verleend aan projecten die voor extra stikstof in die gebieden zouden zorgen. Dit zorgt voor vertraging van bijvoorbeeld woningbouw en de aanleg van wegen. Om dit probleem op te lossen moet de stikstofuitstoot, die voornamelijk uit de veehouderij komt, fors naar beneden.
Andere eisen
Niet alleen de datum, maar ook de voorwaarden van de staldeadline veranderden met de tijd. Zo hoeven boeren die al investeerden in onzekere systemen in ieder geval tot 2030 niet nóg meer aanpassingen te doen. Wel moeten ze onderzoeken wat precies de werking is van hun systeem.
De uitzondering geldt onder meer voor biologische combi-luchtwassers. Zo'n systeem filtert met meerdere onderdelen stikstof uit de lucht van stallen. Ook andere systemen voor legkippen en vleeskuikens vallen onder de uitzondering.
Ook hoeven boeren inmiddels geen vergunning meer aan te vragen om hun stal aan te passen, maar hoeven ze alleen te melden bij de provincie hoe ze dat gaan doen.
Boerenbelangengroepen zijn hier niet blij mee. Ze vinden dat het gebrek aan vergunning voor juridische onzekerheid zorgt en stapten daarom naar de rechter. En zo zou het zomaar kunnen dat zelfs na het verstrijken van de staldeadline er met terugwerkende kracht alsnog aan wordt gesleuteld.
