'Drones die Brabantse bases teisterden kwamen van Russische schaduwvloot'
De mysterieuze drones die in november en december boven de vliegbases Volkel, Eindhoven en Gilze-Rijen rondcirkelden, waren afkomstig van Russische schepen voor de kust. Ze waren onderdeel van een uitgebreide campagne van het Kremlin om reacties van NAVO-landen te testen. Dat schrijven onderzoekers van een gerenommeerd Brits onderzoeksinstituut. Ze waarschuwen dat de luchtverdediging heeft gefaald en het zo weer kan gebeuren.
In het rapport staat dat vliegbasis Volkel drie keer doelwit was in november en december 2025. De onderzoekers noemen Volkel een 'zeer gevoelige plek' omdat de Amerikanen er atoombommen hebben opgeslagen van het type B61-12.
Het ernstigste incident in ons land was op 21 november. Toen werden tien drones gezien boven Volkel tussen zeven en negen uur in de avond. Militairen probeerden vanaf de grond de toestellen neer te schieten, zonder succes.
De avond daarop werd ook vliegbasis Eindhoven getroffen en het vliegverkeer stilgelegd, voor overvliegende drones. De onderzoekers spreken van een zwerm drones.
In de ochtend van 7 december werd een drone gezien bij Volkel. F35's achtervolgden het ding maar dat verdween.
Doelwit
De onderzoekers van het International Institute for Strategic Studies (IISS) spreken van negen incidenten in Nederland, in november en december 2025. Gilze-Rijen was ook toen 'doelwit' van drones maar wordt genoeg niet genoemd in het rapport. Mogelijk was dit een van de andere incidenten.
De onderzoekers bekeken 144 meldingen in dertien Europese landen, vanaf augustus 2024. Het ging om meldingen over professionele militair-uitziende toestellen, tussen de drie en zes meter breed, geen hobbyspul dus. Ze vlogen laag, zonder voortijdig gezien te worden door de radar.
En ze speurden naar de herkomst van de toestellen. Toen ze de routes van verdachte Russische schepen over een langere periode in kaart brachten zagen ze een patroon. Steeds waren er een of meer verdachte schepen nabij en doelen binnen bereik. Het waren schepen van de schaduwvloot, tankers met een andere vlag als dekmantel, die sancties omzeilen.
Kremlin
'Het was hoogstwaarschijnlijk het werk van het Kremlin', schrijft het instituut in haar rapport. "We stellen vast dat het waarschijnlijk schepen waren met een Russische achtergrond en de 'schaduwvloot' die werden gebruikt als lanceer en opvang-platform voor drones als onderdeel van de bredere onconventionele oorlog van het Kremlin in Europa.'
De drones vlogen dus vanaf schepen, stellen de onderzoekers. De onderzoekers wijzen naar drie specifieke schepen: de de Cgas Leopard en de Tranquil Sea. Die lagen ten tijde van de incidenten voor anker op de Noordzee. De Arctica lag voor anker bij het Franse Duinkerken. Die Arctica was ook steeds in de buurt toen er drones werden gezien in Denemarken en Frankrijk.
De onderzoekers stellen dat niet met zekerheid is te zeggen dat alle drones Russisch waren, maar dat het patroon duidelijk is.
Het instituut denkt dat het Kremlin met deze operatie een paar doelen had:
Met de drones wilden ze de reactiesnelheid testen van de NAVO-luchtverdediging. Ze wilden ook zien hoe er beslissingen worden genomen op militair en bestuurlijk niveau. En kijken hoe ver ieder land wilde gaan: observeren of neerschieten. De drone-bezoeken moesten kwetsbaarheden in kaart brengen van bijvoorbeeld plaatsen waar atoombommen liggen zoals op Volkel en Kleine Brogel, net over de grens onder Eindhoven. En vooral: uitzoeken wat ze wel en niet van je zien als je laag overvliegt. Een ander doel: opzettelijk vliegverkeer verstoren, zodat er economische en psychologische schade ontstaat.
De onderzoekers noemen het ook niet zo raar dat de Russen dit doen. Na de start van de oorlog in Oekraïne in 2022 zijn veel Russische diplomaten de Europese landen uitgezet. Normaal konden die spioneren, daarom doen ze het nu zo.
Waarschuwing
De conclusie van het instituut is dat het Kremlin succes had met deze acties en er achter kwam dat de Europese luchtverdediging niet meer van deze tijd is. De NAVO kan deze dreiging met kleine goedkope drones niet aan. De Russen zullen het blijven proberen, zo waarschuwt het instituut.