In Den Haag waren alle betrokken ministeries het erover eens dat het opheffen van Moerdijk de beste optie is om ruimte te maken voor nieuwe energiestations. Op ééntje na: het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) van Mona Keijzer. Kort nadat de gemeente Moerdijk de inwoners inlichtte over het voornemen, veranderde men plots van gedachte, zo blijkt uit documenten die Omroep Brabant heeft opgevraagd met een Woo-verzoek. Het besluit werd uitgesteld, tot grote frustratie van het gemeentebestuur.

Op 11 november 2025 liet het college van Moerdijk aan haar inwoners weten dat het opheffen van het dorp op termijn onvermijdelijk is. De verwachting was dat de provincie en het Rijk op 1 december dit voornemen zouden volgen, maar het liep anders en er kwam een half jaar uitstel. Zowel de provincie als het Rijk wilde wachten, terwijl die laatste een dag eerder nog zeer eensgezind was.

Omroep Brabant bekeek hoe er precies tot dit besluit is gekomen, en wat de rol was van de verschillende betrokken partijen.

Maart 2025: ‘Verdwijnen beste optie’
Het verdwijnen van het dorp lijkt ‘niet alleen de beste optie voor het Rijk, maar ook voor de regionale leefbaarheid’, zo schrijven ambtenaren van alle betrokken ministeries waaronder dat van VRO op 27 maart 2025 al in een beslisnota. Het standpunt van het Rijk was toen nog kraakhelder, terwijl de gesprekken met bewoners nog moesten beginnen.

Wethouder Danny Dingemans gebruikte op 11 november in het dorpshuis dezelfde argumenten tegenover de inwoners van Moerdijk. Als je ‘om het dorp heen’ bouwt is dat funest voor de leefbaarheid, waarvan de Moerdijkers juist aangeven dat die bewaard moet blijven. De conclusie is helder: het college pleit voor het op termijn opheffen van het dorp, en rekent erop dat de provincie en het Rijk ze daarin steunen.

‘Om het dorp heen?’
Maar twee weken later, op 1 december, blijkt dit niet zo te zijn. Het Rijk en de provincie laten weten nog geen keuze te kunnen maken. Uit de documenten die Omroep Brabant heeft opgevraagd blijkt dat de provincie al langer twijfelde en eerst garanties over een goede financiële vergoeding wil hebben. Het standpunt van het Ministerie van VRO blijkt daarnaast wel erg flexibel, en bovendien veranderde het, vlak nadat het college van Moerdijk hun voornemen kenbaar maakte aan de inwoners.

Zo adviseren de ambtenaren van Minister Keijzer op 12 november, één dag na de bekendmaking in het dorpshuis, om een voorkeur voor het opheffen van het dorp uit te spreken. Een dag later lijkt het alsof het ministerie nog lang niet toe is aan het maken van een keuze: ‘Het ministerie is niet blij met de plotselinge besluitvorming en stelt vragen als ‘kan de uitbreiding ook kleiner, om het dorp heen?’, zo rapporteert een ambtenaar.

180 graden draai
Die vraag is opvallend, want het gaat dan al jaren over de energieplannen in Moerdijk. Er zijn meerdere scenario’s de revue gepasseerd en in maart was ook het ministerie van VRO ervan overtuigd dat het het beste is als het dorp verdwijnt.

Maar op 13 november lijkt alles anders. Waar drie andere ministeries een voorkeur uitspreken voor het opheffen van het dorp wil VRO dat niet meer. Een week voor het ‘beslismoment’ op 1 december hebben ambtenaren op het ministerie hun eerdere advies 180 graden gedraaid: de bedoeling is nu om geen besluit te nemen, en het over te laten aan het nieuwe kabinet. En dat is precies wat Minister Sophie Hermans op 1 december vertelt aan de aanwezige pers. 

Opvallend: in de documenten lezen we dat afgesproken is om dit te doen ‘zonder de reden hiervoor te detailleren’.

‘Genaaid’
‘Nu Rijk en provincie geen uitspraak willen doen over een voorkeursrichting voelt de gemeente zich in de steek gelaten’, zo vat een ambtenaar de situatie een dag later samen. De burgemeester van Moerdijk kiest andere woorden. Hij voelt zich ‘genaaid’ door het Rijk en de provincie, zo zegt hij in februari tijdens de talkshow Spraakvermaak in Terheijden.

Gevolg is dat de inwoners van Moerdijk nog langer in onzekerheid zitten. De provincie en het Rijk doen op dit moment meer onderzoek, al wordt de andere locatie (ten Zuidoosten van het dorp) nergens in de stukken serieus besproken. Over dik een maand, in juni, moet duidelijk zijn of alle betrokken partijen nu wel kunnen leven met het op termijn laten verdwijnen van het dorp Moerdijk.

Reacties
De gemeente Moerdijk laat weten op de hoogte te zijn van de plotselinge draai van het ministerie van Mona Keijzer. “We vinden dat teleurstellend. De afspraak was dat er een ontwikkelrichting zou worden gekozen”, aldus een woordvoerder.

Het Ministerie van VRO wil niet ingaan op vragen over de draai van 13 november. Wel meldt een woordvoerder dat ‘het huidige kabinet zo snel mogelijk duidelijkheid wil bieden over de toekomst van het dorp en de te volgen procedure. Hiervoor is echter nog nadere informatie nodig.’

Mona Keijzer kon niet reageren op vragen van Omroep Brabant.