LIVE | Boerenprotest en debat: boeren blijven arriveren in Den Bosch in Den bosch

De Commisaris van de Koning Ina Adema gaat in de vergadering kort in op het ongeluk dat vrijdagochtend plaatsvond op de A59, waarbij twee mensen om het leven kwamen.

Het ongeluk gebeurde in de staart van een file die was ontstaan door tractoren die naar het provinciehuis in Den Bosch reden.

"De dood van deze twee mensen is een afschuwelijke tragedie", aldus Adema. Er volg een kort moment van stilte, alleen het getoeter van de boeren buiten het provinciehuis is nog te horen.

Er blijven nog steeds boeren aankomen bij het provinciehuis. Rond half elf arriveerde een bus met boeren uit het noorden van ons land in Den Bosch.

Volgens een weginspecteur komen er ook nog zeker 250 trekkers vanuit de omgeving Utrecht naar Brabant. Tussen Utrecht en Den Bosch staat 23 kilometer file, zo meldt Rijkswaterstaat.

Een reeks insprekers waaronder namens Agractie, de Nederlandse Melkveehouders Vakbond en de landelijke voorzitter van de BBB hekelen de gang van zaken.

Ze vinden dat de boeren niet eerlijk worden behandeld en zien het intrekken van vergunningen als een grens die wordt overschreden. De provincie gaat veel verder dan hoeft en gooit daarmee de levens van hardwerkende boerengezinnen weg, vinden ze.

Ook vanuit deze insprekers klinkt kritiek op gedeputeerde Boelema (D66). Ze vinden het niet goed dat de gedeputeerde de boeren om wie het gaat nog nooit heeft ontmoet.

Ondertussen is het getoeter van het protest in de Statenzaal te horen.

Marc van den Oever van Farmers Defence Force vindt dat de provincie boeren slecht behandelt. "En dat mag, want wij zijn boer", begint de voorman van de radicale actiegroep zijn verhaal. "Jullie pakken ons alles af. De enige goede boer is een dode boer."

Commissaris van de Koning Ina Adema onderbreekt Van den Oever. Een man op de publieke tribune klapt voor hem. Daarop waarschuwt de Commissaris dat een volgende verstoring hem zijn plek op de tribune kost. “Dat mag, want ik ben boer”, zegt de man terug.

LTO-voorman Ger Koopmans spreekt zijn waardering uit voor de vijf boeren. “Ze staan onder grote druk maar ze gedragen zich netjes, ondanks dat ze zo boos zijn.”

Hij verwijst naar landbouwminister Van Essen (D66) die heeft benadrukt dat éérst alle andere opties afgewogen moeten worden, voordat Brabant overgaat tot het intrekken van vergunningen.

“Het vertrouwen van de samenleving in de overheid is in het geding”, waarschuwt Koopmans. “Ik kijk het hele college aan, niet één in het bijzonder: de hele agrarische sector is in het geding met het besluit dat u gaat nemen.”

De verwachting vanuit boerenorganisaties was dat er bij het protest zo'n 2.500 man aanwezig zou zijn.

Dat aantal is om 10 uur nog niet bereikt, naar schatting staan er zo'n vijfhonderd boeren en sympathisanten voor het provinciehuis.

“Daar staan we weer”, zegt Lotte van Heesbeen in het debat namens de jonge boeren. “Het voornemen om rechtsgeldige vergunningen in te trekken raakt ons.” Jonge boeren die moeten en willen investeren in alle maatschappelijke opgaven krijgen niet de zekerheid die ze nodig hebben van de provincie, meent Van Heesbeen.

“Hoe kun je nog verwachten dat een jonge boer dan nog vertrouwen heeft? Toch zijn we steeds in gesprek gebleven, ook wanneer dat moeilijk was.”

“We moeten ons nu afvragen: wat is die betrokkenheid nog waard. Als het besluit niet van tafel gaat, stoppen de jonge boeren alle samenwerkingen met de provincie”, zo besluit ze.

De betrokken pluimveehouders wiens vergunning op het spel staat komen als eerste aan het woord in het provinciehuis. 

Frank Rooijakkers uit Asten begint ermee zich voor te stellen. "U heeft mij nog nooit in het echt gezien. Dat is spijtig. Want u heeft onze vakantie wel vergald. Ik heb het aan mijn kinderen moeten uitleggen", zo zei hij tegen de gedeputeerde. Hij vindt dat zijn bedrijf helemaal geen grote impact heeft op kwetsbare natuur. Volgens de rechter is dit wel zo. 

'Mes in de rug'
Een andere pluimveehouder is Elleke van den Berg. “Alle vergunningen waren op orde en er was vertrouwen van de gemeente en de bank”, vertelt ze. Maar dat was klaar toen MOB het intrekkingsverzoek deed. Aan het begin voelde ze steun van de provincie, maar inmiddels zit er een ‘mes in de rug’ van de vijf boeren volgens Van den Berg.  

"Ik wil hier eigenlijk niet zijn", zegt boer Gydo van den Boomen. Hij verwijst naar de opdracht van de rechter aan alle partijen om samen aan tafel te gaan. "Hier sta ik dan, volkomen machteloos. Ik heb nooit invloed gehad op de toekomst van mijn bedrijf."

'Niet ingegaan op uitnodiging'
Joris van Lierop is begonnen op het bedrijf van zijn familie na zijn studie. "We hebben veel geïnvesteerd om er een beter bedrijf van te maken." Hij denkt dat gedeputeerde Boelema niet echt weet waar het vandaag over gaat. "Ik zie haar vandaag voor het eerst in mijn leven."

Tot slot komt Adrie Melis aan het woord. Hij zegt dat hij de gedeputeerden meerdere malen heeft uitgenodigd om langs te komen bij zijn bedrijf. Daar zijn de gedeputeerden nooit op ingegaan, volgens Melis. "Tijdens het eerste overleg met de provincie en MOB werd binnen 5 minuten gezegd dat ons bedrijf weg moest. Onze eigen plannen worden van tafel geveegd."

Op meerdere wegen rond Den Bosch staan files door tractoren die naar het provinciehuis trekken.

Op de A59 is de vertraging rond 09.30 uur het grootst. In de richting van Den Bosch staat er bij Oss-Oost en Kruisstraat twintig minuten file. Het verkeer staat daar veelal stil, meldt de verkeersinformatie van de ANWB.

Het verkeer rijdt ook langzaam op verschillende plekken op de N279. Vooral tussen Boerdonk en Den Bosch kunnen bestuurders korte files verwachten. De vertraging schommelt daar tussen vijf en tien minuten.

Niet iedereen die vandaag komt prosteren komt met de trekker. Voor het provinciehuis in Den Bosch zijn vrijdagochtend bussen met boeren en sympathisanten gearriveerd, zo ziet verslaggever Noël van Hooft.

Vanwege de extreme hitte zijn er bij het provinciehuis extra drinkwaterpunten neergezet. Er worden zo'n 2.500 demonstranten verwacht. Zoveel zijn er vrijdagochtend om 9 uur nog niet aanwezig.

Klik hier om de livestream van de boerenprotesten terug te kijken.

Het zal er vandaag hard aan toe gaan in Provinciale Staten. Politiek verslaggever Rick Lemmens:

"Rechtse oppositiepartijen zoals BBB, CDA, PVV en JA21 zijn fel tegen het intrekken van de vergunningen. Zij zullen zich, mede aangespoord voelend door het grote protest buiten, alles uit de kast halen om te voorkomen dat de vergunningen straks daadwerkelijk worden ingetrokken.

BBB mag als eerste aanvrager van het debat beginnen. Daarvoor spreken 21 mensen in, waaronder de vijf boeren.

Ondertussen ziet ook de coalitie dat het college steken heeft laten vallen. Vooral waar het gaat om de communicatie met de boeren, moeten Gedeputeerde Staten vandaag echt nog eens duidelijk maken dat dat anders had gemoeten.

Ook horen we dat coalitiepartijen willen dat de tijd tot 1 oktober (wanneer het college een besluit neemt) wordt gebruikt om alles opties toch nog een keer te bekijken. Zo hopen ze nu een beetje rust te creëren en dat het intrekken van de vergunningen straks misschien toch niet nodig blijkt."

Het debat begint om 09.30 uur en is live te volgen via Omroep Brabant.

"In zeven jaar protesteren zijn we goed georganiseerd met allerlei apps. We hebben ontzettend veel contact met boeren door heel Nederland, overal zijn mensen op dit moment op stap." Dat zegt boerin Lisette van Oosterhout vrijdagochtend tegen Omroep Brabant.

Zelf is ze ook aanwezig bij de protesten in Den Bosch. "We willen dat de provincie haar keutel intrekt." Volgens haar is dat in het belang van iedereen: "Als ze lukraak vergunningen in kunnen trekken, is iedereen in Nederland vogelvrij."

Als de boeren vandaag niet hun zin krijgen ziet Van Oosterhout nieuwe acties komen. "En ik kan niet beloven dat het altijd publieksvriendelijk zal zijn. "

Ongeveer dertig tractoren zijn vrijdagochtend rond half acht aangekomen in Den Bosch. 

De tractoren reden langzaam over de A59 bij Vlijmen, maar andere voertuigen konden zonder problemen inhalen, aldus een verslaggever.

Ze zijn versierd met omgekeerde Nederlandse vlaggen. De voorste tractor heeft een bord met de tekst "Haagse stront steelt onze grond". De colonne wordt niet begeleid door de politie.

Premier Rob Jetten heeft donderdagmiddag een bezoek gebracht aan Veldhoven, waar hij sprak met een aantal boeren uit de regio. Daar was ook een van de pluimveehouders bij van wie de vergunning misschien wordt ingetrokken.

Met de het debat en de boerenprotesten van vrijdag in het vooruitzicht, ging hij dan ook niet voorbij aan de zorgen van de boeren. "De menselijke kant moeten we niet vergeten."

Het debat in het provinciehuis begint om 09.30 uur. Je kunt het hier live volgen. 

Beelden van de situatie buiten het provinciehuis zijn hier live te bekijken.

De politie gaat boeren die vrijdag met de trekker op de snelweg naar Den Bosch rijden niet tegenhouden. Dat zegt de politie Oost-Brabant. 

Een woordvoerder geeft aan dat de politie "trekkers en landbouwvoertuigen" die de weg blokkeren of gevaarlijke situaties veroorzaken niet zal dulden.

Boerenbelangenorganisaties houden rekening met ongeveer 2500 boeren die naar het provinciehuis in Den Bosch komen. Dat liet een van de organisaties, de ZLTO, donderdag weten.

Vanwege de hitte wordt buiten bij het provinciehuis voor extra drinkwater gezorgd.